Trong giới công nghệ, có một khái niệm khá hài hước nhưng lại rất quen thuộc: "yak shaving" (cạo lông bò Tây Tạng). Thuật ngữ này do Carlin Vieri, nghiên cứu sinh tại MIT AI Lab, đặt ra sau khi xem một tập phim hoạt hình kỳ quặc của Ren & Stimpy. Nó mô tả chuỗi công việc mà bạn bắt đầu vì một mục tiêu, nhưng rồi cứ loằng ngoằng dần mà xa rời mục tiêu ban đầu.

Yak shaving nghĩa là gì trong lập trình?

Câu chuyện kinh điển: một lập trình viên muốn viết blog. Thay vì dùng Jekyll hay Hugo, anh ta thấy chúng không linh hoạt, nên tự tay xây dựng static site generator từ đầu. Anh bắt đầu viết HTML thuần, thấy bất tiện, chuyển sang JSON, rồi lại build một service biến Markdown thành HTML, cuối cùng là cả một hệ thống compile và deploy. Kết quả: anh ta có một static site generator do mình viết, mất cả tuần lễ, nhưng cực kỳ thỏa mãn.

Tại sao developer mê "cạo lông bò"?

Không phải lúc nào yak shaving cũng vô ích. Trong thế giới startup và AI hiện nay, nhiều kỹ sư tài năng dành thời gian build tool từ đầu để hiểu sâu về hệ thống, thay vì xài framework có sẵn. Việc tự tay viết một component nhỏ, một API nho nhỏ, hay fine-tune một mô hình LLM giúp họ nắm quyền kiểm soát tuyệt đối. Đó cũng là lý do các quỹ đầu tư mạo hiểm săn đón những startup có founder "dám cạo lông bò", họ là người sẵn sàng đào sâu đến tận gốc rễ vấn đề.

Bài học cho người dùng thông thường

Với người dùng phổ thông, yak shaving nhắc nhở rằng: không phải sự phức tạp nào cũng vô nghĩa. Những sản phẩm bạn dùng hàng ngày , từ chatbot AI đến app giao đồ ăn, thường được xây dựng sau vô số lần "cạo lông bò" như thế. Các công ty công nghệ như Meta (META) hay Google (GOOGL) đều có văn hóa khuyến khích lập trình viên dành 20% thời gian cho các dự án ngoài luồng, một hình thức yak shaving có kiểm soát, để tạo ra những đột phá bất ngờ.