SpaceX vừa chính thức lên sàn với mức định giá 2,5 nghìn tỷ USD, biến hàng loạt nhân viên tại trụ sở Hawthorne, California thành triệu phú trên giấy tờ. Tiếp nối, OpenAI và Anthropic cũng dự kiến IPO trong năm 2026 với định giá có thể tiệm cận 1 nghìn tỷ USD mỗi công ty, tạo nên làn sóng IPO công nghệ lớn nhất lịch sử Mỹ trên thị trường.

California đặt cược lớn vào nguồn thu thuế IPO

Khi Facebook (META) IPO năm 2012 với định giá chỉ 104 tỷ USD, bang California đã thu về 1,3 tỷ USD tiền thuế. Với quy mô vượt trội lần này, lý thuyết nguồn thu có thể đạt hàng chục tỷ USD. Tuy nhiên, thực tế có thể khác xa kỳ vọng do nhiều yếu tố kỹ thuật tài chính.

Vì sao nguồn thu thuế có thể thấp hơn dự kiến?

Nhân viên startup ngày nay có thể quyên góp cổ phiếu pre-IPO vào quỹ donor-advised fund để nhận khấu trừ thuế, chiến lược trước đây chỉ dành cho nhà sáng lập tỷ phú. Richard Lowry của Cresset nhận xét: “Nay đã hình thành cả một ngành công nghiệp phục vụ nhu cầu này.” Ngoài ra, SpaceX áp dụng cơ chế RSU đặc thù có thể đã kéo trước nghĩa vụ thuế về quá khứ. Sự kết hợp giữa định giá khổng lồ và công cụ tối ưu thuế ngày càng tinh vi khiến nguồn thu thực tế của California khó đạt kỳ vọng dù các mega-IPO này lớn chưa từng thấy.