Ngày 10/7/2026, SK Hynix chính thức niêm yết trên Nasdaq với mã SKHY, huy động 26,5 tỷ USD, trở thành thương vụ IPO lớn thứ hai trong lịch sử thị trường Mỹ. Giá chào bán chốt ở mức 149 USD mỗi ADS, nằm ở đỉnh biên độ dự kiến, trong khi lượng đặt mua vượt cung tới 7 lần. Đây không chỉ là một thương vụ công nghệ thông thường. SK Hynix hiện nắm hơn 50% thị phần bộ nhớ băng thông cao (HBM) toàn cầu, dòng chip gần như bắt buộc trong các cụm GPU huấn luyện AI của Nvidia. Điều khiến giới đầu tư tò mò không chỉ là quy mô thương vụ, mà còn là cách các ngân hàng bảo lãnh xác định mức giá 149 USD, thay vì 120 hay 180 USD, khi cổ phiếu chưa từng được giao dịch trước đó.

Book building: Cách tổng hợp nhu cầu thị trường trước ngày chào sàn

Câu trả lời nằm ở quy trình book building, thường được gọi là dựng sổ lệnh. Trước ngày niêm yết, các tổ chức bảo lãnh phát hành thực hiện roadshow, tức chuỗi buổi gặp gỡ nhà đầu tư tổ chức, để thu thập nhu cầu đăng ký mua. Mỗi quỹ sẽ cho biết họ sẵn sàng mua bao nhiêu cổ phiếu ở từng mức giá trong biên độ đề xuất, chẳng hạn 130-149 USD. Các tổ chức bảo lãnh sẽ gom toàn bộ lệnh có điều kiện này vào một sổ lệnh ảo, tương tự cách hệ thống giao dịch sắp xếp lệnh mua theo thứ tự giá từ cao xuống thấp. Điểm khác biệt là quá trình này không có khớp lệnh tự động. Nhóm bảo lãnh sẽ đọc đường cầu tổng hợp để tìm mức giá mà lượng đặt mua vừa đủ hấp thụ toàn bộ số cổ phiếu chào bán, tức điểm cân bằng cung cầu được rút ra từ dữ liệu thực của hàng trăm quỹ.

Vì sao SK Hynix chốt giá ở đỉnh biên độ, và quyền chọn greenshoe đóng vai trò gì

Khi nhu cầu đặt mua gấp 7 lần lượng chào bán như trường hợp SK Hynix, sổ lệnh cho thấy lực cầu rất mạnh: ngay cả ở mức giá cao nhất trong biên độ, số nhà đầu tư sẵn sàng mua vẫn vượt xa nguồn cung. Đó là tín hiệu để nhóm bảo lãnh tự tin chốt giá 149 USD thay vì một mức trung bình, đồng thời ưu tiên phân bổ cổ phiếu cho các quỹ đầu tư dài hạn nhằm hạn chế nguy cơ bán tháo ngay phiên đầu. Nhưng định giá đúng vẫn chưa đủ để giữ giá ổn định sau khi cổ phiếu bắt đầu giao dịch tự do. Đây là lúc quyền chọn greenshoe, còn gọi là quyền phân phối vượt mức, phát huy tác dụng: tổ chức bảo lãnh được phép bán thêm tối đa 15% lượng cổ phiếu chào bán ban đầu, thực chất là bán khống trước. Sau đó, họ mua lại từ chính doanh nghiệp phát hành ở đúng giá IPO nếu giá thị trường tăng, hoặc mua trên thị trường để hỗ trợ giá nếu cổ phiếu rơi xuống dưới mức chào bán. Cơ chế này hoạt động như một bộ đệm giảm chấn tự động, hấp thụ biến động cung cầu trong những ngày đầu nhạy cảm nhất, giống cách một hệ thống công nghệ dùng bộ nhớ đệm để làm mượt các đợt tải đột biến.

Với nhà đầu tư cá nhân, hiểu cơ chế này sẽ giúp lý giải vì sao có IPO tăng vọt ngay phiên đầu, còn một số khác lại lao dốc. Nếu sổ lệnh bị thổi phồng bởi các lệnh đặt mua thiếu thực chất, giá chốt có thể cao hơn giá trị thực, còn greenshoe chỉ trì hoãn chứ không xóa được áp lực điều chỉnh. Với SK Hynix, việc kiểm soát hơn nửa thị phần chip AI HBM mang lại lợi thế định giá hiếm có, nhưng nhà đầu tư vẫn cần theo dõi sát doanh thu HBM theo từng quý để đánh giá liệu mức giá 149 USD có thực sự phản ánh đúng giá trị nội tại, hay chỉ là kết quả của một đợt sốt cầu ngắn hạn giữa làn sóng IPO liên quan đến hạ tầng AI.