Nhật Bản và 6 đối tác G7 vừa cam kết tại hội nghị thượng đỉnh ở Pháp rằng không quốc gia nào được chiếm hơn 60% nguồn cung đất hiếm nhập khẩu vào năm 2030, hướng tới 50% "sớm nhất có thể." Đây là bước đi chiến lược nhắm trực tiếp vào Trung Quốc, hiện kiểm soát gần 70% sản lượng đất hiếm toàn cầu và 95% sản xuất nam châm vĩnh cửu.

Tại sao đất hiếm quan trọng

Nam châm neodymium là thành phần không thể thay thế trong động cơ xe điện, tuabin gió, drone quân sự, và vũ khí dẫn đường chính xác. Trung Quốc đã ban hành 16 hạn chế xuất khẩu khoáng sản chiến lược từ năm 2020, đe dọa hoạt động kinh tế toàn cầu trị giá khoảng 6,5 nghìn tỷ USD, theo ước tính của Cơ quan Năng lượng Quốc tế. Nhật Bản là quốc gia có kinh nghiệm nhất nhóm G7 về giảm phụ thuộc đất hiếm Trung Quốc. Dù vậy, quá trình này kéo dài hơn 15 năm.

Tại Mỹ, MP Materials (MP) vận hành Mountain Pass ở California, mỏ đất hiếm thương mại duy nhất của nước này. Công ty nhận khoản vay 150 triệu USD từ Bộ Quốc phòng. USA Rare Earth nhận 277 triệu USD từ đạo luật CHIPS để xây dựng chuỗi sản xuất "từ mỏ đến nam châm" với công suất 10.000 tấn/năm. Thách thức lớn nhất: Trung Quốc vẫn gần như độc quyền khai thác đất hiếm nặng, loại khoáng sản thiết yếu cho nam châm vĩnh cửu, trong khi chưa có nguồn thay thế ở quy mô lớn.