Trong thời đại AI có thể tạo ra một ứng dụng chỉ trong vài phút, câu chuyện của Zotero lại đi theo hướng ngược lại. Công cụ quản lý tài liệu nghiên cứu miễn phí này hiện có hơn 20 triệu người dùng trên khắp thế giới, nhưng phải mất tới 5 năm mới có bản mẫu đầu tiên.

Một nhóm sử gia ngồi quanh bàn lớn

Dan Cohen, người từng là Phó giáo sư Lịch sử kiêm Giám đốc Nghiên cứu tại Center for History and New Media thuộc George Mason University, kể lại nhóm sử gia đứng sau Zotero. Họ biết lập trình, nhưng đó chỉ là kỹ năng phụ. Họ dành rất nhiều thời gian ngồi quanh một chiếc bàn lớn để trò chuyện về tương lai của nghiên cứu học thuật. Một phần thời gian đó có thể bị xem là lãng phí, nhưng chính những cuộc trò chuyện ấy dần hình thành ý tưởng về tương lai của nghiên cứu học thuật.

Vì sao AI cũng khó rút ngắn được

Theo Dan Cohen, nếu AI đã tồn tại vào đầu những năm 2000, nhóm cũng không thể rút ngắn quá trình hình thành Zotero. Lý do rất đơn giản: họ chưa biết chính xác mình muốn gì, nên không thể viết một câu lệnh (prompt) mạch lạc cho LLM. Hiểu rõ vấn đề cần thời gian và sự cộng tác.

Ý nghĩa với người dùng

Zotero ra mắt ngày 5/10/2006 và năm nay tròn 20 năm ra mắt, với hơn 20 triệu người dùng. Bài học cho giới công nghệ và cả người dùng phổ thông: phần mềm bền vững thường đến từ tư duy chậm rãi, tập thể, chứ không chỉ từ tốc độ.