Thủ tướng Anh Keir Starmer ngày 22/6 tuyên bố từ chức trước cửa số 10 phố Downing, London, mở đường cho nước Anh có nhà lãnh đạo thứ 7 trong vòng 10 năm. Ông Starmer cho biết chấp nhận quyết định của Đảng Lao động về việc ông "không còn là người phù hợp nhất để dẫn dắt đảng bước vào cuộc tổng tuyển cử tiếp theo" và "chấp nhận điều đó một cách bình thản".
Bối cảnh sụp đổ quyền lực
Quyết định từ chức đến sau nhiều tháng khủng hoảng nội bộ. Trong cuộc bầu cử địa phương tháng 5, Đảng Lao động mất hơn 1.000 ghế hội đồng địa phương. Hơn 95 nghị sĩ công khai yêu cầu ông ra đi. Tỷ lệ ủng hộ cá nhân của Starmer rơi xuống mức thấp kỷ lục khi cử tri cho rằng ông không tạo được thay đổi thực sự sau 14 năm cầm quyền của Đảng Bảo thủ.
Kịch bản: Andy Burnham tiến vào Downing
Andy Burnham, cựu Thị trưởng Greater Manchester, xác nhận tranh cử chức lãnh đạo Đảng Lao động ngay sau tuyên bố của Starmer. Ông Burnham vừa giành chiến thắng trong cuộc bầu cử phụ tại Makerfield ngày 18/6 với 54,8% số phiếu, dẫn trước ứng viên Đảng Cải cách Anh 20 điểm phần trăm. Các sàn cá cược chính trị đánh giá xác suất ông Burnham trở thành Thủ tướng gần như chắc chắn.
Kịch bản tiếp theo
Giai đoạn đề cử mở từ ngày 9/7 đến 16/7. Nếu không có ứng viên đủ mạnh thách thức, Burnham có thể nhậm chức ngay trước khi Quốc hội nghỉ hè. Các hãng phân tích chính trị dự báo thời điểm chuyển giao quyền lực vào khoảng 18 hoặc 19/7.
Phân tích: khủng hoảng niềm tin chính trị tại Anh
Việc đổi thủ tướng lần thứ 7 trong một thập kỷ phản ánh tình trạng bất ổn chính trị sâu sắc tại Vương quốc Anh. Từ ông David Cameron đến ông Starmer, mỗi nhà lãnh đạo đều rời ghế vì lý do khác nhau nhưng cùng một mẫu số chung: khoảng cách giữa lời hứa tranh cử và thực tế cầm quyền ngày càng lớn. Với Burnham, người mang hình ảnh "lãnh đạo gần dân" từ thời kỳ COVID-19 tại Manchester, câu hỏi đặt ra là liệu ông có phá vỡ được vòng xoáy này hay chỉ trở thành cái tên tiếp theo trong danh sách dài.
Trong khi đó, Đảng Cải cách Anh (Reform UK) do ông Nigel Farage dẫn dắt đang trỗi dậy mạnh mẽ ở nhiều địa phương. Nếu Burnham không nhanh chóng tạo được kết quả hữu hình, nguy cơ Đảng Lao động để mất quyền lực vào tay phe dân túy hữu khuynh trong cuộc tổng tuyển cử tiếp theo là hoàn toàn có thực.
Bức tranh lớn: châu Âu bất ổn chính trị
Cuộc khủng hoảng lãnh đạo tại Anh không đứng đơn lẻ. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đối mặt Quốc hội chia rẽ, liên minh cầm quyền Đức vừa trải qua bầu cử sớm, và các nền dân chủ phương Tây đều chứng kiến vòng đời ngày càng ngắn của các chính phủ. Điểm chung: cử tri mất kiên nhẫn nhanh hơn, mạng xã hội khuếch đại bất mãn, và không lãnh đạo nào có đủ "tuần trăng mật" để thực hiện cải cách thể chế.
Biến số cần theo dõi trong tuần tới: liệu có ứng viên Lao động nào đủ tầm thách thức Burnham, và quan trọng hơn, phản ứng của thị trường tài chính Anh trước viễn cảnh thay đổi lãnh đạo. Đồng bảng Anh và lợi suất trái phiếu chính phủ sẽ là phong vũ biểu chính xác nhất cho mức độ tin tưởng của giới đầu tư vào ổn định chính trị tại London.
