SpaceX, công ty hàng không vũ trụ của tỷ phú Elon Musk, chuẩn bị chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) vào tháng tới. Tuy nhiên, các nhà đầu tư nhỏ lẻ cần đặc biệt lưu ý về cơ chế quản trị doanh nghiệp đặc thù của công ty này.

Quyền lực tuyệt đối cho người sáng lập

Theo hồ sơ IPO được Reuters trích dẫn, SpaceX sẽ phát hành hai loại cổ phiếu với quyền biểu quyết hoàn toàn khác nhau. Cổ phiếu Class A dành cho công chúng và quỹ hưu trí chỉ có một phiếu bầu mỗi cổ phần. Trong khi đó, cổ phiếu Class B thuộc về Elon Musk và các cổ đông nội bộ có quyền biểu quyết gấp 10 lần. Điều này có nghĩa là Musk gần như không thể bị sa thải khỏi vị trí CEO lẫn chủ tịch HĐQT.

Văn bản pháp lý nêu rõ: Musk chỉ có thể bị loại khỏi hội đồng quản trị hoặc các vị trí lãnh đạo thông qua lá phiếu của chính những người nắm giữ Class B. Nếu ông giữ phần lớn số cổ phiếu này, ông hoàn toàn kiểm soát việc bầu và miễn nhiệm đa số thành viên hội đồng quản trị.

Chiến lược dài hạn hay rủi ro cho nhà đầu tư?

Phản hồi trên mạng xã hội X, nhà sáng lập SpaceX giải thích: “Tôi cần đảm bảo SpaceX tập trung vào việc đưa con người thành giống loài đa hành tinh và mở rộng ý thức ra các vì sao, chứ không phải nuông chiều khoản thưởng theo lợi nhuận quý vô nghĩa của ai đó.”

Giới chuyên gia đánh giá mô hình này khá bất thường và đầy rủi ro. Các nhà đầu tư thông thường sẽ không có tiếng nói thực chất trong các quyết định chiến lược. CEO của SpaceX từng tiết lộ tầm nhìn bao gồm máy bắn không gian, quả cầu Dyson bao quanh Mặt Trời, và AI khai thác tri thức của người ngoài hành tinh đã tuyệt chủng.

Với tầm nhìn táo bạo này, SpaceX chắc chắn không phải là một cổ phiếu blue chip kiểu AT&T. Tuy nhiên, nếu sứ mệnh chinh phục Sao Hỏa thành công, giá trị cổ phiếu có thể tăng gấp nhiều lần. Các nhà đầu tư cần cân nhắc kỹ giữa startup táo bạo và công nghệ tương lai trước khi xuống tiền.