Trong lịch sử, ý tưởng học trong giấc ngủ luôn hấp dẫn con người. Năm 1932, nhà phát minh Alois Benjamin Saliger từng đăng ký bằng sáng chế Psycho-phone, một máy hát gắn hẹn giờ có thể phát các bản ghi âm khi người dùng ngủ. Thiết bị có giá tới 235 USD thời đó, tương đương hơn 4.000 USD ngày nay. Theo thư phản hồi của khách hàng, một số người nói đã giảm cân hoặc kiếm được tiền, thậm chí có người tuyên bố đang mang thai "đứa con Psycho-phone". Tuy nhiên, khoa học hiện đại đã xác nhận những thí nghiệm ban đầu có sai sót lớn vì không thể xác minh liệu đối tượng có thực sự đang ngủ hay không.

Nghiên cứu gần đây sử dụng AI và quét não

Ngày nay, nhờ các công cụ AI tiên tiến và máy quét não fMRI, các nhà khoa học tại Đại học Northwestern (Mỹ) đã phát hiện con người thực sự có thể ghi nhớ và tương tác trong giấc ngủ REM. Trong nghiên cứu công bố năm 2024, họ cho tình nguyện viên nghe các từ ghép vô nghĩa khi ngủ, sau đó kiểm tra trí nhớ vào sáng hôm sau. Kết quả cho thấy những người nghe trong giấc ngủ REM có khả năng nhớ lại từ tốt hơn đáng kể so với nhóm đối chứng. Điều này mở ra tiềm năng ứng dụng trong việc học ngoại ngữ, luyện kỹ năng hoặc trị liệu tâm lý mà không cần nỗ lực có ý thức.

Ý nghĩa thực tế cho người dùng phổ thông

Khác với thiết bị Psycho-phone lừa đảo ngày xưa, các hệ thống học trong ngủ hiện đại sử dụng công nghệ phân tích sóng não và phát âm thanh đúng lúc để tối ưu hóa khả năng tiếp thu. Các startup như SleepLearn (Mỹ) và NeuroSleep (Nhật) đang phát triển ứng dụng headband thông minh, kết nối với smartphone, giúp người dùng học từ vựng tiếng Anh hoặc củng cố kiến thức trong khi ngủ. Tuy nhiên, giới chuyên gia cảnh báo không nên kỳ vọng học cả một cuốn sách chỉ qua một đêm. Công nghệ này chỉ hỗ trợ ghi nhớ thụ động, chứ không thể thay thế hoàn toàn việc học chủ động. Tuy vậy, đây là bước tiến lớn so với thời Saliger, khi mà AI và cảm biến sinh trắc đã giúp kiểm soát chính xác trạng thái ngủ.