KDE, một trong những môi trường desktop mã nguồn mở phổ biến nhất thế giới, vừa chính thức tuyên bố: phiên bản Plasma 6.8 (dự kiến ra mắt trong khoảng 5 tháng tới) sẽ không còn phiên X11 trên màn hình đăng nhập. Thay vào đó, người dùng chỉ còn lựa chọn Wayland, giao thức đồ họa hiện đại.

Hành trình 15 năm: từ câu nói của Martin đến ngày X11 bị loại bỏ

Hồi năm 2010, Martin, lập trình viên KDE, từng nói vui: "Cái này làm xong khi nào xong!", và quả thực, phải mất 15 năm để lời hứa ấy thành hiện thực. Nhưng giờ đây, đội ngũ phát triển tự tin rằng Wayland đã đủ chín muồi để thay thế X11, giao thức đồ họa hơn 40 năm tuổi vốn là "gót chân Achilles" của Linux desktop suốt nhiều thập kỷ.

Người dùng thông thường được lợi gì?

Chuyển sang một code path duy nhất qua Wayland sẽ giúp KDE cải thiện hiệu năng, tối ưu bộ nhớ và bổ sung các tính năng mới. XWayland vẫn được giữ lại, nên các ứng dụng X11 vẫn tiếp tục chạy bình thường, và hỗ trợ ứng dụng XWayland của KDE vẫn thuộc loại tốt nhất.

Bức tranh toàn cảnh: hơn 95% người dùng Plasma 6.6 đã dùng Wayland

Số liệu nội bộ của KDE cho thấy hơn 95% người dùng Plasma 6.6 đang dùng Wayland. Nếu tính cả nhóm vẫn ở Plasma 5.27, tỷ lệ chuyển đổi vào khoảng 76%. Hầu như không ai còn phát triển hay kiểm thử Plasma trên X11 nữa, nhưng người dùng Plasma 5.27 hoặc bất kỳ bản cũ hơn Plasma 6.8 sẽ không bị ảnh hưởng.

Đây là bước tiến lớn cho cộng đồng công nghệ mã nguồn mở, giúp Linux desktop sẵn sàng cạnh tranh với Windows và macOS trên mọi mặt trận. Trong tương lai, KDE có thể mang đến trải nghiệm mượt mà, ổn định hơn, đặc biệt trên các thiết bị di động và laptop lai.