Cổ phiếu IBM $218.36 (0.0%) (IBM) vừa trải qua phiên giao dịch tồi tệ nhất trong lịch sử 115 năm của tập đoàn công nghệ này. Ngay từ phiên giao dịch trước giờ mở cửa ngày 14/7, giá cổ phiếu IBM lao dốc gần 25%, có lúc chạm mốc khoảng 218 USD, thổi bay khoảng 67 tỷ USD vốn hóa thị trường chỉ trong vài giờ và đẩy giá trị công ty xuống dưới ngưỡng 205 tỷ USD. Mức giảm này thậm chí còn sâu hơn kỷ lục tồi tệ nhất trước đó của IBM, vốn được thiết lập trong phiên Thứ Hai Đen Tối ngày 19/10/1987 khi cổ phiếu mất gần 24% giá trị. Cú sốc xảy ra chỉ một ngày sau khi Phố Wall vừa khép lại phiên giảm điểm diện rộng 13/7 vì căng thẳng địa chính trị leo thang tại Trung Đông, cho thấy tâm lý nhà đầu tư đang ở trạng thái cực kỳ mong manh.

Bức Tranh Tổng Quan

Trong phiên giao dịch chính thức gần nhất, ngày 13/7, cả ba chỉ số chính của Phố Wall đều đóng cửa trong sắc đỏ. S&P 500 (SPY) 7,504 (0.0%) giảm 0,79% xuống 7.515,34 điểm, Nasdaq (QQQ) 25,158 (0.0%) Composite mất 1,55% còn 25.873,18 điểm khi nhóm cổ phiếu bán dẫn dẫn đầu đà bán tháo, còn Dow Jones (DIA) 52,335 (0.0%) lùi 138,37 điểm, tương đương 0,26%, xuống 52.498,64 điểm dù được nhóm cổ phiếu năng lượng nâng đỡ phần nào. Nguyên nhân chính đến từ tuyên bố của Tổng thống Donald Trump về việc tái áp đặt lệnh phong tỏa tàu Iran qua eo biển Hormuz, kèm mức phí "bảo vệ" 20% đối với tàu chở dầu di chuyển qua khu vực này, khiến giá dầu WTI $79.05/thùng (▲1.2%) tăng vọt khoảng 9% lên quanh 77,5 USD một thùng và dầu Brent $84.81/thùng (▲1.8%) cũng tăng hơn 4%.

Ngay giữa lúc thị trường còn chưa kịp ổn định vì rủi ro địa chính trị, cú sốc từ IBM ập đến như một cú đòn bồi giáng vào tâm lý nhóm cổ phiếu công nghệ. CEO Arvind Krishna thừa nhận thẳng thắn rằng kết quả quý vừa qua "tệ hơn kỳ vọng của chính chúng tôi" và công ty "đã không thích ứng và hành động đủ nhanh" trước những thay đổi của thị trường. Theo số liệu sơ bộ được công bố trước thềm báo cáo tài chính chính thức dự kiến ngày 22/7, doanh thu quý II của IBM chỉ đạt khoảng 17,2 tỷ USD, tăng 1% so với cùng kỳ nhưng thấp hơn nhiều so với dự báo 17,85 tỷ USD của giới phân tích, trong khi lợi nhuận điều chỉnh trên mỗi cổ phiếu được công ty dự báo (guidance) ở mức 2,93 USD, thấp hơn mức đồng thuận 3,02 USD.

Dữ liệu từ hệ thống phân tích định lượng VnRead cho thấy bức tranh ngắn hạn của thị trường Mỹ hiện đang giữ khuyến nghị nắm giữ với xếp hạng 5/10, khi điểm số tổng hợp chỉ nhỉnh hơn ngưỡng trung lập một chút. Nền tảng cơ bản của thị trường vẫn được đánh giá tích cực nhờ định giá và triển vọng tăng trưởng, nhưng dòng tin tức và tâm lý vĩ mô đang là lực cản rõ rệt, đúng như những gì vừa diễn ra với cú sốc IBM và căng thẳng Trung Đông. Về mặt kỹ thuật, nhóm cổ phiếu tài chính và năng lượng đang dẫn dắt đà tăng, trong khi công nghiệp và vật liệu tụt lại phía sau; còn xét trên nền tảng cơ bản, tiện ích và bất động sản nổi lên như những điểm sáng phòng thủ giữa lúc thị trường biến động.

Cổ Phiếu Nổi Bật

IBM đương nhiên là tâm điểm chú ý của cả thị trường trong ngày. Việc khách hàng doanh nghiệp dịch chuyển ngân sách công nghệ sang phần cứng và máy chủ phục vụ trung tâm dữ liệu AI, thay vì chi cho phần mềm truyền thống của IBM, cùng với tình trạng gián đoạn chuỗi cung ứng bộ nhớ và lưu trữ nghiêm trọng hơn dự kiến, đã khiến dòng máy chủ mainframe Z17 mà công ty đặt cược lớn cho kỷ nguyên AI không đạt kỳ vọng doanh số. Thêm vào đó, nhiều thương vụ lớn bị trì hoãn ký kết và mối lo an ninh mạng cũng khiến khách hàng phân tán sự chú ý, tạo ra một cơn bão hoàn hảo nhấn chìm cổ phiếu này.

Trái ngược hoàn toàn với IBM, Broadcom AVGO $392.45 (0.0%) tiếp tục là ngôi sao sáng nhất của nhóm bán dẫn AI, nhảy vọt 25 bậc trên bảng xếp hạng của hệ thống VnRead để lọt vào nhóm 2% cổ phiếu mạnh nhất thị trường với khuyến nghị mua. Doanh thu bán dẫn AI của hãng đã tăng tới 143% so với cùng kỳ trong quý gần nhất, đạt 10,8 tỷ USD, cùng lượng đơn hàng tồn đọng (backlog) khổng lồ 200 tỷ USD kéo dài đến năm 2027 nhờ các hợp đồng nhiều năm với Google GOOGL $355.76 (0.0%), OpenAI và Meta. Dù vậy, giới đầu tư cũng nên nhớ rằng cổ phiếu này từng giảm tới 22% chỉ vì trượt một chỉ số phụ trong báo cáo trước, cho thấy mức độ kỳ vọng đặt vào nhóm chip AI hiện đang rất cao. Độc giả quan tâm sâu hơn về xu hướng đầu tư vào công nghệ bán dẫn có thể theo dõi thêm diễn biến của nhóm này trong các phiên tới.

Ở chiều ngược lại, Lowe's (LOW) là một trong những cổ phiếu tụt hạng mạnh nhất, rơi 18 bậc để lọt vào nhóm 4% yếu nhất thị trường với khuyến nghị bán. Áp lực lãi suất neo cao kéo dài đang bóp nghẹt chi tiêu liên quan đến nhà ở, trong khi lãi suất thế chấp vẫn ở mức cao khiến định giá của nhóm bán lẻ đồ gia dụng đối mặt nguy cơ bị thu hẹp thêm. Ở nhóm tài chính, Regions Financial (RF) lại là điểm sáng đáng chú ý khi tăng 8 bậc, được đánh giá định giá hấp dẫn với dư địa tăng giá khoảng 10,8% so với mục tiêu, đà tăng giá ba tháng qua đạt 8,4% và đang chuẩn bị bước vào mùa báo cáo lợi nhuận quý II. Instacart (CART) cũng góp mặt trong nhóm leo hạng nhờ tăng trưởng tổng giá trị hàng hóa 14% lên 9,8 tỷ USD, dù áp lực cạnh tranh từ tính năng "giỏ hàng vạn năng" tích hợp AI của Google đang là rủi ro cần theo dõi.

Yếu Tố Vĩ Mô

Diễn biến giá dầu đang là biến số chi phối tâm lý thị trường trong những ngày qua. Việc Mỹ tái áp đặt lệnh phong tỏa với tàu Iran qua eo biển Hormuz cùng mức phí "bảo vệ" 20% đã đẩy giá dầu tăng mạnh, làm dấy lên lo ngại lạm phát quay trở lại. Vàng giảm khoảng 1,4% xuống quanh 4.063,5 USD một ounce khi lợi suất trái phiếu và đồng USD cùng mạnh lên trước kỳ vọng Fed có thể cân nhắc thắt chặt chính sách sớm hơn dự kiến. Một quan chức của Fed đã cảnh báo rằng các số liệu lạm phát lõi nóng trong tuần này có thể khiến Ủy ban Thị trường Mở Liên bang phải xem xét khả năng tăng lãi suất, và thị trường tiền tệ hiện đang định giá xác suất gần như ngang bằng cho một đợt tăng lãi suất ngay trong tháng 7.

Sự kết hợp giữa cú sốc địa chính trị, giá năng lượng tăng và khả năng Fed diều hâu hơn đang tạo thách thức cho định giá cổ phiếu tăng trưởng, đặc biệt là nhóm công nghệ nhạy cảm với lãi suất. Đây cũng là lý do vì sao định giá và rủi ro địa chính trị tiếp tục là lực cản nhẹ trong mô hình phân tích định lượng, dù nền tảng cơ bản của phần lớn doanh nghiệp niêm yết vẫn tương đối vững chắc.

Nhìn Về Phía Trước

Tuần này, giới đầu tư sẽ dồn sự chú ý vào loạt báo cáo lợi nhuận ngân hàng mở màn, với Wells Fargo dự kiến công bố đầu tiên, cùng diễn biến tiếp theo tại eo biển Hormuz và các phát biểu từ quan chức Fed về lạm phát. Báo cáo tài chính chính thức của IBM ngày 22/7 sẽ là phép thử quan trọng để xác nhận liệu cảnh báo của CEO Arvind Krishna có phản ánh đúng thực tế kinh doanh hay chỉ là phản ứng thái quá của thị trường. Đánh giá của chúng tôi là nhà đầu tư nên giữ tâm thế thận trọng trong giai đoạn này. Dữ liệu cho thấy triển vọng trung hạn hai đến bốn tháng tới của thị trường Mỹ vẫn đang được hệ thống phân tích định lượng VnRead xếp hạng 5/10, tương ứng khuyến nghị nắm giữ, khi nền tảng cơ bản tiếp tục là động lực chính trong lúc tâm lý thị trường còn nhiều bất định.

Bài viết mang tính phân tích, không phải khuyến nghị đầu tư.