Riot Platforms (RIOT), một trong những công ty đào Bitcoin lớn nhất nước Mỹ, vừa ký hợp đồng trị giá 9,1 tỷ USD kéo dài 20 năm với Anthropic, có thể tăng lên 16,1 tỷ USD nếu hai bên gia hạn thêm hai lần, mỗi lần 5 năm. Hợp đồng cho thuê 191 megawatt công suất tại khu tổ hợp Rockdale, bang Texas, đủ điện để vận hành khoảng 143.000 hộ gia đình cùng lúc. Riot sẽ xây dựng hệ thống theo đúng yêu cầu kỹ thuật của Anthropic, còn Anthropic mang máy chủ và chip AI của riêng mình vào lắp đặt. Doanh thu trung tâm dữ liệu của Riot trong quý 2 chỉ khoảng 23 triệu USD, nhưng riêng hợp đồng này có thể mang về hơn 450 triệu USD mỗi năm khi vận hành đầy đủ.

Câu chuyện này không chỉ của riêng Riot. Sau đợt halving năm 2024 cắt giảm phần thưởng khối, biên lợi nhuận đào Bitcoin mỏng đi đáng kể, buộc các công ty đào coin nhìn lại tài sản thật sự giá trị của mình: không phải mấy dàn máy ASIC, mà là đất, hợp đồng mua điện và trạm biến áp đã kết nối lưới. Cho thuê hạ tầng đó cho khách hàng AI có thể sinh lời gấp nhiều lần so với đào Bitcoin, vì thế câu hỏi kỹ thuật đáng để mổ xẻ là: một trại đào ASIC cũ kỹ chuyển thành trung tâm dữ liệu AI thực ra phải làm lại những gì.

Đất và trạm biến áp mới là tài sản quý, không phải máy đào

Điểm mấu chốt ít người để ý: con chip ASIC hay chip AI đều có thể thay thế trong vài tháng, nhưng việc kết nối vài trăm megawatt vào lưới điện quốc gia lại mất nhiều năm xin phép, đấu nối trạm biến áp và ký hợp đồng mua điện dài hạn với nhà cung cấp. Riot đã làm xong phần khó đó ở Rockdale từ thời còn đào Bitcoin thuần túy. Khi Anthropic tìm nơi đặt cụm GPU, thứ họ mua thực chất không phải là tòa nhà hay hàng rào, mà là quyền tiếp cận công suất điện đã sẵn sàng, thứ mà một nhà phát triển trung tâm dữ liệu xây từ đầu phải mất ba đến năm năm mới có được.

Từ làm mát bằng quạt gió sang làm mát bằng nước: bài toán nhiệt hoàn toàn khác

Một dàn máy đào ASIC tiêu thụ khoảng 5 đến 10 kilowatt mỗi tủ rack, làm mát bằng quạt thổi khí đơn giản, gần giống một nhà kho công nghiệp cỡ lớn. Cụm GPU phục vụ AI như dòng chip Nvidia H100 hay H200 lại đậm đặc hơn nhiều, có thể ngốn 40 đến hơn 130 kilowatt mỗi rack, buộc phải dùng làm mát trực tiếp bằng chất lỏng dẫn tới từng con chip, kèm hệ thống phân phối dung dịch làm mát (CDU) và đường ống áp lực cao. Muốn chuyển đổi, đơn vị vận hành phải đập bỏ toàn bộ hệ thống thông gió cũ, lắp lại đường ống dẫn nước, thường tốn khoảng 1,2 đến 1,6 triệu USD cho mỗi megawatt công suất, và một mô-đun 10 megawatt cần bốn đến sáu tháng từ lúc thiết kế tới lúc vận hành thử.

Mô hình vỏ có điện và kinh tế học của hợp đồng thuê 20 năm

Cấu trúc hợp đồng giữa Riot và Anthropic theo kiểu gọi là powered shell: bên chủ đất xây nhà xưởng, kéo điện, lắp hệ thống làm mát và vận hành cơ sở vật chất, còn khách thuê tự mang server và chip AI vào. Cách chia việc này giúp Riot không phải gánh rủi ro công nghệ chip lỗi thời, trong khi Anthropic không mất thời gian xin giấy phép xây dựng. Về mặt tài chính, chia đều 9,1 tỷ USD cho 20 năm ra khoảng 455 triệu USD doanh thu ổn định mỗi năm, cao gấp nhiều lần so với doanh thu bấp bênh theo giá Bitcoin. Đó là lý do giới đầu tư giờ định giá cổ phiếu các công ty đào coin dựa trên megawatt đã ký hợp đồng AI, chứ không còn chỉ nhìn vào tỷ lệ băm nữa.