Một cuộc điều tra của CBC vừa phát hiện 14 tài khoản Facebook đến từ Ấn Độ, Pakistan, Indonesia, Mỹ và Sri Lanka đang đăng nội dung kích động ly khai tỉnh Alberta (Canada). Những tài khoản này giả danh người Canada, thậm chí ăn cắp ảnh và câu chuyện của người thật để tạo độ tin cậy. Mục tiêu thực sự không phải là chính trị mà là kiếm tiền từ chương trình kiếm tiền nội dung của Meta (META).

AI và thuật toán giúp khuếch đại nội dung gây tranh cãi

Theo chuyên gia Matt Navarra, người từng tư vấn cho Google (GOOGL) và Meta, hiện tượng này không phải can thiệp chính phủ mà là hành vi khai thác thuật toán. Các tài khoản phát hiện “cơn thịnh nộ của người Canada” là một thị trường ngách có lợi nhuận. Họ dùng AI để tạo bài viết, tổng hợp hình ảnh và tối ưu hóa nội dung nhằm đạt tương tác cao, từ đó hưởng tiền từ chương trình kiếm tiền nội dung của Facebook. Một người Alberta có nội dung bị đánh cắp cho biết cảm thấy “hoàn toàn bị xâm phạm”.

Vấn đề này cho thấy rủi ro của mô hình kinh tế sáng tạo nội dung dựa trên tương tác. Khi các thuật toán ưu tiên nội dung gây tranh cãi, những kẻ lừa đảo từ nửa vòng trái đất có thể thao túng dư luận ở một quốc gia khác. Người dùng thông thường cần tỉnh táo trước thông tin từ các trang không rõ nguồn gốc, đặc biệt khi chúng khơi gợi sự tức giận hay chia rẽ. Các nền tảng như Meta buộc phải cải tiến AI phát hiện hành vi giả mạo và giảm phụ thuộc vào quảng cáo gây hại.

Bài học cho Việt Nam: người dùng mạng xã hội nên kiểm tra nguồn gốc tài khoản, cảnh giác với nội dung thiếu xác thực và không chia sẻ thông tin nhạy cảm khi chưa kiểm chứng. Sự phát triển của công nghệ AI mang lại cơ hội nhưng cũng đặt ra thách thức về an ninh thông tin.