Gần 50 năm trước, nhà khoa học máy tính Edsger Dijkstra đã viết một bài luận ngắn mang tên "Về sự ngây thơ của lập trình bằng ngôn ngữ tự nhiên". Giữa làn sóng AI và chatbot hiện nay, bài viết này được cộng đồng Hacker News chia sẻ rộng rãi và nhận hơn 200 lượt upvote.

Cỗ máy ngoan ngoãn đến mức đáng sợ

Dijkstra nhận xét rằng từ thuở sơ khai, nhiều người đã than phiền máy tính quá nghiêm khắc: chỉ cần một lỗi nhỏ là nó làm theo sai hoàn toàn. Họ mong có những cỗ máy thông minh hơn, biết bỏ qua lỗi vặt. Các ngôn ngữ lập trình bậc cao ra đời giúp báo lỗi sớm hơn, nhưng bản chất vẫn là dùng một hệ ký hiệu chính xác.

Giao diện không chỉ là chia việc

Ý tưởng cho máy hiểu tiếng mẹ đẻ nghe rất hấp dẫn: máy gánh nhiều việc hơn, con người nhẹ nhõm hơn. Nhưng Dijkstra phản bác rằng chọn giao diện không đơn giản là chia lại khối lượng công việc cố định. Công sức giao tiếp qua giao diện cũng phải được tính, và đổi giao diện có thể làm cả hai phía vất vả hơn. Vì thế ông ưa chuộng các giao diện hẹp, rõ ràng.

Bài học cho thời đại LLM

Ngày nay, các công cụ công nghệ cho phép ra lệnh bằng câu chữ thường ngày. Quan điểm của Dijkstra nhắc chúng ta rằng sự chính xác không phải là gánh nặng, mà là thứ giúp tránh sai sót. Nói một câu mơ hồ rồi mong máy đoán đúng ý vẫn là canh bạc.