Một phát hiện chấn động từ Pháp đang làm đảo lộn quan niệm cơ bản về sự sống. Nhóm nghiên cứu do nhà hóa sinh Sébastien Fontaine dẫn đầu tại Viện Nông nghiệp, Thực phẩm và Môi trường Quốc gia Pháp (INRAE) đã chứng minh rằng đất hoàn toàn không có sự sống vẫn có thể 'thở' trong suốt 6 năm. Thí nghiệm của họ, được công bố trên tạp chí Science Advances năm 2025, cho thấy các phản ứng hóa học từng được cho là chỉ xảy ra trong tế bào sống thực ra có thể diễn ra một cách tự nhiên trong môi trường địa chất.

Bí ẩn kéo dài 6 năm

Fontaine ban đầu chỉ muốn tạo ra một 'mẫu đất chết' để đo lượng carbon nền. Nhóm của ông đã dùng tia gamma tiệt trùng để tiêu diệt mọi vi sinh vật trong đất. Nhưng thay vì ngừng thải CO2, mẫu đất vẫn tiếp tục phát thải khí với tốc độ ổn định trong hơn 100 ngày. Sau 6 năm theo dõi, kết quả vẫn không thay đổi. Khi họ thêm enzyme chiết xuất từ nấm men vào đất đã tiệt trùng, lượng CO2 tăng vọt, gợi ý rằng các enzyme đã khuếch đại một phản ứng vốn đã diễn ra.

Ý nghĩa vượt xa phòng thí nghiệm

Phát hiện này mở ra một hướng nghiên cứu và khoa học mới: các phản ứng sinh hóa có thể đã tồn tại từ trước khi sự sống xuất hiện. Joseph Moran, nhà hóa học hữu cơ tại Đại học Ottawa, nhận xét: 'Họ đang chứng minh rằng hóa học của sự sống không phải là độc quyền của sự sống. Đó là hóa học của địa chất.' Điều này có thể giúp giải thích nguồn gốc sự sống trên Trái Đất và thậm chí hỗ trợ tìm kiếm sự sống ngoài hành tinh. Với ngành nông nghiệp, nó thay đổi cách chúng ta hiểu về carbon trong đất, một yếu tố quan trọng trong biến đổi khí hậu toàn cầu.

Nghiên cứu cho thấy ranh giới giữa sự sống và vô sinh mỏng manh hơn chúng ta tưởng. Các quy trình tưởng như chỉ dành cho tế bào sống thực ra là một phần tự nhiên của thế giới vật chất.