Trong một bài blog đăng ngày 12/3/2026, tác giả Beej, người có 20 năm kinh nghiệm trong ngành tại Hewlett-Packard, các công ty khởi nghiệp và Activision, đồng thời là giảng viên khoa học máy tính 9 năm tại Oregon State University-Cascades, đã nêu lên một nỗi lo rất tinh tế: sự xuất hiện của AI tạo sinh (Generative AI, LLM) đang khiến nhiều lập trình viên mất đi cảm giác hoàn thành và niềm vui từ việc tự tay làm ra sản phẩm. Beej gọi đây là “AI dev schism”, sự chia rẽ trong giới phát triển về AI.

Làm thay hay làm cùng?

Theo Beej, nhiều đồng nghiệp của ông đang chia làm hai phe: một bên mất đi khả năng giải quyết vấn đề cấp thấp và niềm vui viết code tay, còn bên kia lại tìm thấy niềm vui mới nhờ AI hoàn thành nhanh các dự án tồn đọng. Nhưng với Beej, vấn đề cốt lõi nằm ở sự khác biệt giữa “tôi làm” và “tôi nhờ AI làm”. Khi bạn yêu cầu AI viết toàn bộ một module, bạn có thể không còn cảm thấy sản phẩm đó là của mình. Cảm giác tự hào và gắn kết cá nhân, vốn từng là động lực chính của những hacker thời máy vi tính thập niên 1980, đang dần tan biến.

Mất mát nào đáng giá nhất?

Bài viết mượn câu chuyện khoa học viễn tưởng tự viết để minh họa: nhân vật Kael và đồng đội phải vượt qua nguy hiểm bằng chính sự mưu trí và thể chất, chứ không phải nhờ một cỗ máy tự động. Tương tự, nhiều lập trình viên cảm thấy họ đang đánh mất “cảm giác làm chủ” khi AI thay họ suy nghĩ và gõ code. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh cuộc tranh luận về AI dev schism, khi nhiều lập trình viên vừa lo mất kỹ nghệ, mất niềm vui, vừa thấy lợi ích ở cấp độ cao hơn và với các dự án bị gác lại.

Beej không chống lại AI. Ông thừa nhận sử dụng Claude Code, nhưng nhấn mạnh rằng sự cân bằng giữa làm tay và làm nhờ AI là chìa khóa để giữ được niềm vui và bản sắc trong nghề. Đối với độc giả công nghệ thông thường, thông điệp của ông nhắc nhở rằng dù AI có thông minh đến đâu, sự sáng tạo và thỏa mãn từ việc tự tay xây dựng thứ gì đó vẫn là giá trị khó thay thế.