Hệ vi sinh đường ruột (gut microbiome) là hệ sinh thái rộng lớn gồm hàng nghìn tỷ vi khuẩn sống trong ruột, ảnh hưởng đến tiêu hóa, miễn dịch, tâm trạng, và cả quá trình trao đổi chất. Nhưng giữa cơn sốt "sức khỏe đường ruột" trên mạng xã hội, đâu là thông tin đáng tin và đâu là quảng cáo phóng đại?

Không có định nghĩa chung cho ruột "khỏe"

Nghiên cứu trên hơn 40.000 mẫu vi sinh đường ruột từ hàng chục quốc gia cho thấy thành phần vi khuẩn thay đổi rất lớn tùy theo địa lý, chế độ ăn, và di truyền. Các nhà khoa học tìm ra một số vi khuẩn "trụ cột" liên quan đến sức khỏe tốt, gồm Roseburia, Faecalibacterium, Eubacterium, và Bacteroides. Những vi khuẩn này lên men chất xơ, tạo ra axit béo chuỗi ngắn như butyrate, giúp nuôi dưỡng thành ruột và giảm viêm.

Chất xơ là "thức ăn" quan trọng nhất cho vi khuẩn có lợi: người trưởng thành cần 20-40 gram mỗi ngày tùy tuổi và giới tính, nhưng đa số người không đạt mức khuyến nghị. Nguồn chất xơ đa dạng từ rau, trái cây, các loại hạt giúp nuôi dưỡng nhiều chủng vi khuẩn khác nhau. Thực phẩm lên men như kimchi, kefir, dưa muối cũng giúp tăng sự đa dạng hệ vi sinh và giảm các chỉ số viêm.

Điểm cần lưu ý: các xét nghiệm vi sinh đường ruột bán trực tiếp cho người tiêu dùng (DTC test) hiện cho kết quả "không có ý nghĩa lâm sàng" theo các chuyên gia, vì chưa có tiêu chuẩn thống nhất về hệ vi sinh "khỏe." Cùng một mẫu gửi đến các công ty khác nhau có thể cho kết quả hoàn toàn khác. Thay vì chi hàng trăm USD cho xét nghiệm, hãy tập trung vào những điều đã được khoa học chứng minh: ăn nhiều chất xơ, giảm thực phẩm siêu chế biến, hạn chế rượu bia, ngủ đủ giấc, và tập thể dục đều đặn.