Bạn có biết trong lồng ngực mình có một cơ quan nhỏ mà hầu hết bác sĩ từng cho rằng chẳng còn tác dụng gì sau tuổi dậy thì? Nghiên cứu đột phá vừa công bố trên tạp chí Nature đã lật ngược hoàn toàn quan điểm này: tuyến ức khỏe mạnh ở người trưởng thành có thể giúp bạn sống lâu hơn, giảm nguy cơ bệnh tim và thậm chí cải thiện khả năng đáp ứng điều trị ung thư.

Tuyến ức là gì và tại sao nó quan trọng?

Tuyến ức nằm ngay sau xương ức, giữa hai lá phổi. Hãy hình dung nó như một "trường huấn luyện" cho tế bào T, đội quân tinh nhuệ nhất của hệ miễn dịch có nhiệm vụ phát hiện và tiêu diệt vi khuẩn, virus, cũng như các tế bào ung thư. Suốt nhiều thập kỷ, y khoa cho rằng tuyến ức teo nhỏ sau tuổi dậy thì và không còn vai trò đáng kể ở người trưởng thành. Quan điểm này vừa bị hai nghiên cứu quy mô lớn từ Mass General Brigham và Trường Y Harvard bác bỏ.

Nghiên cứu đã phát hiện điều gì?

Nhóm nghiên cứu do Tiến sĩ Hugo Aerts dẫn dắt đã sử dụng trí tuệ nhân tạo để phân tích ảnh chụp CT lồng ngực của hơn 25.000 người trưởng thành trong Chương trình Sàng lọc Phổi Quốc gia Mỹ (NLST) và 2.581 người trong Nghiên cứu Tim Framingham. AI đánh giá kích thước, cấu trúc và thành phần của tuyến ức, từ đó tạo ra "điểm sức khỏe tuyến ức" cho mỗi người.

Kết quả cho thấy những người có điểm tuyến ức cao giảm khoảng 50% nguy cơ tử vong, giảm 63% nguy cơ tử vong do bệnh tim mạch và giảm 36% nguy cơ mắc ung thư phổi so với nhóm có điểm thấp. Đây là khác biệt rất lớn về tiên lượng sống.

Tuyến ức và hiệu quả điều trị ung thư

Trong nghiên cứu thứ hai, nhóm nhà khoa học phân tích hình ảnh CT của 3.476 bệnh nhân ung thư đang điều trị bằng liệu pháp miễn dịch, phương pháp kích hoạt hệ miễn dịch tấn công khối u. Kết quả cho thấy bệnh nhân có tuyến ức khỏe mạnh giảm 37% nguy cơ bệnh tiến triển và giảm 44% nguy cơ tử vong, ngay cả sau khi đã loại trừ các yếu tố nhiễu như tuổi tác, loại ung thư và phác đồ điều trị.

Điều này có ý nghĩa lâm sàng vô cùng quan trọng: trong tương lai, bác sĩ có thể dùng "điểm tuyến ức" từ ảnh CT thường quy để quyết định liệu bệnh nhân có phù hợp với liệu pháp miễn dịch hay không, thay vì phải trải qua nhiều tuần điều trị thử nghiệm tốn kém.

Tại sao người Việt Nam nên quan tâm?

Tỷ lệ ung thư phổi tại Việt Nam đang gia tăng nhanh, đặc biệt ở nam giới, liên quan đến thói quen hút thuốc vẫn còn phổ biến. Ung thư gan do viêm gan B cũng là gánh nặng lớn, và liệu pháp miễn dịch đang ngày càng được áp dụng tại các bệnh viện lớn ở Hà Nội và TP.HCM. Nếu sức khỏe tuyến ức thực sự ảnh hưởng đến hiệu quả liệu pháp miễn dịch, đây sẽ là công cụ sàng lọc hữu ích cho bác sĩ Việt Nam.

Chế độ ăn giàu rau xanh, cá và các loại đậu có thể hỗ trợ sức khỏe miễn dịch tổng thể, nhưng ô nhiễm không khí ở đô thị, căng thẳng mạn tính và thiếu ngủ lại có thể gây hại cho tuyến ức.

Bạn có thể làm gì ngay hôm nay?

Dù chưa có phương pháp trực tiếp "phục hồi" tuyến ức, nghiên cứu cho thấy lối sống lành mạnh có mối liên hệ rõ ràng với sức khỏe miễn dịch tổng thể:

Thứ nhất, tập thể dục đều đặn. Nghiên cứu từ Đại học Birmingham (Anh) cho thấy người trưởng thành tập luyện thường xuyên duy trì tuyến ức lớn hơn và sản xuất nhiều tế bào T hơn so với người ít vận động. Đi bộ nhanh 30 phút mỗi ngày là mức tối thiểu được khuyến nghị.

Thứ hai, ngủ đủ 7 đến 8 tiếng. Thiếu ngủ mãn tính làm tăng hormone cortisol, chất gây teo tuyến ức và suy giảm miễn dịch.

Thứ ba, bổ sung kẽm qua thực phẩm. Kẽm đóng vai trò thiết yếu trong hoạt động của tuyến ức. Hàu, thịt bò, hạt bí và đậu xanh là những nguồn kẽm dồi dào, phù hợp với bữa ăn Việt Nam.

Thứ tư, giảm căng thẳng bằng các phương pháp phù hợp văn hóa: tập thái cực quyền, thiền, hoặc đơn giản là dành 15 phút yên tĩnh mỗi sáng trước khi bắt đầu ngày mới.

Thứ năm, nếu bạn trên 40 tuổi và có chụp CT lồng ngực, hãy hỏi bác sĩ về tình trạng tuyến ức. Đây chưa phải là nội dung được đánh giá thường quy trên phim CT, nhưng hiểu rõ tình trạng tuyến ức có thể giúp bác sĩ có thêm căn cứ khi đưa ra tiên lượng. bệnh và lựa chọn điều trị.y sẽ giúp bạn chủ động hơn trong việc chăm sóc sức khỏe.

Hãy tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi thay đổi lớn về chế độ tập luyện hoặc dinh dưỡng, đặc biệt nếu bạn đang điều trị bệnh mãn tính.