Giữa tiếng nhạc và mùi thức ăn tại một trong những lễ hội ẩm thực lớn nhất Bờ Tây nước Mỹ, những phát súng từ một khẩu súng ma không thể truy vết đã cướp đi ba mạng người chỉ trong vài giây. Ba ngày sau, cảnh sát Seattle vẫn quay lại hiện trường, tìm kiếm nghi phạm thứ ba đang lẩn trốn giữa thành phố.

Bối cảnh

Vụ xả súng xảy ra tối Chủ Nhật tại lễ hội Bite of Seattle ở Seattle Center, một trong những sự kiện ẩm thực đường phố thu hút đông đảo gia đình tại Mỹ mỗi mùa hè. Bảy người trúng đạn, ba người thiệt mạng gồm hai người qua đường vô tội là Carlos Israel Sanchez Villalba, 44 tuổi, và Ashley Whitehead, 56 tuổi, cùng một nghi phạm 19 tuổi tên Junior Cee Niko Semo, người được xác định đã tử vong tại hiện trường sau cuộc đấu súng. Một thiếu niên 15 tuổi bị bắt giữ với một khẩu súng ma Polymer80 cỡ nòng 9 mm, gắn băng đạn mở rộng 33 viên, trong khi Cảnh sát trưởng Seattle Shon Barnes và Thị trưởng Katie Wilson xác nhận một nghi phạm thứ ba vẫn đang bị truy lùng, chưa ai bị truy tố về tội giết người.

Phân tích

Việc cảnh sát Seattle nhanh chóng định hình vụ việc là có chủ đích và mang màu sắc băng đảng, thay vì bạo lực ngẫu nhiên nhằm vào đám đông, là một lựa chọn truyền thông có tính toán. Định hình vụ việc như vậy giúp trấn an công chúng rằng nguy cơ bạo lực không còn lan rộng, đồng thời giảm áp lực phải phong tỏa toàn bộ khu vực Seattle Center hay hủy các sự kiện công cộng sắp tới. Tuy nhiên, chiến lược này cũng đặt cảnh sát vào thế phải chứng minh bằng kết quả cụ thể, tức là bắt giữ nhanh nghi phạm thứ ba, nếu không hình ảnh về một thành phố không kiểm soát được bạo lực có vũ trang tại nơi công cộng sẽ càng ăn sâu vào nhận thức cử tri.

Sự xuất hiện của súng ma không có số sê-ri và vũ khí gắn bộ chuyển đổi chế độ bắn tự động biến vụ việc từ một câu chuyện tội phạm địa phương thành tâm điểm tranh luận chính sách súng đạn toàn quốc. Súng ma vốn là sản phẩm lắp ráp tại nhà, né được hệ thống kiểm tra lý lịch và không thể truy vết nguồn gốc, đã trở thành tâm điểm chỉ trích của giới hoạch định chính sách nhiều năm qua tại Mỹ. Khi vũ khí loại này xuất hiện trong tay một thiếu niên tại một sự kiện gia đình đông người, áp lực chính trị buộc chính quyền bang Washington và thành phố Seattle phải siết chặt quy định về linh kiện súng và bộ chuyển đổi bắn liên thanh sẽ tăng lên đáng kể, bất kể kết quả điều tra cuối cùng ra sao.

Các nhà tổ chức sự kiện công cộng trên khắp thành phố giờ phải tính toán lại chi phí an ninh, từ máy dò kim loại, hàng rào kiểm soát lối vào đến số lượng cảnh sát túc trực. Phần chi phí tăng thêm cuối cùng sẽ được dồn sang giá vé hoặc ngân sách thành phố, trong khi hình ảnh Seattle như một điểm đến an toàn cho gia đình bị tổn hại ngay giữa mùa lễ hội hè, thời điểm ngành du lịch và bán lẻ địa phương phụ thuộc nhiều nhất vào lượng khách tham dự các sự kiện ngoài trời. Nhiều thành phố khác ở Mỹ theo dõi sát cách Seattle xử lý khủng hoảng này như một phép thử cho các sự kiện của họ.

Phát biểu của Thị trưởng Katie Wilson rằng thành phố không thể tiếp tục để điều này xảy ra phản ánh một thực tế quen thuộc trong chính trị đô thị Mỹ: chính quyền luôn chịu áp lực phải hành động ngay cả khi nguyên nhân gốc rễ, từ băng đảng thanh thiếu niên đến súng ma trôi nổi, nằm ngoài khả năng kiểm soát trong ngắn hạn của cảnh sát địa phương. Kết quả thường thấy là những biện pháp mang tính biểu tượng, như tăng cường cảnh sát tại các sự kiện công cộng đến hết tháng, trong khi những cải cách sâu rộng hơn về kiểm soát vũ khí đòi hỏi thời gian và sự đồng thuận lập pháp lâu dài hơn nhiều.

Kịch bản

Khả năng cao nhất: cảnh sát Seattle, với hơn tám mươi đầu mối tin báo cùng dữ liệu video và kết quả đạn đạo đang được xử lý, sẽ xác định và bắt giữ nghi phạm thứ ba trong vòng vài tuần tới thông qua các mối liên hệ băng đảng đã biết, tương tự cách thiếu niên 15 tuổi bị bắt gần như ngay tại hiện trường. Song song đó, thành phố sẽ duy trì lực lượng an ninh tăng cường tại Seattle Center đến hết mùa hè rồi dần rút bớt khi tình hình hạ nhiệt, trừ khi có sự cố tiếp diễn., trong khi tranh luận chính sách súng ma tại nghị viện bang chỉ dừng ở mức đề xuất chứ chưa thành luật ngay.

Kịch bản thay thế: nghi phạm thứ ba tẩu thoát khỏi khu vực Seattle hoặc thậm chí rời bang trước khi bị nhận diện, khiến vụ án rơi vào tình trạng treo trong nhiều tháng như không ít vụ xả súng liên quan băng đảng khác từng gặp phải trước đây. Trong kịch bản này, áp lực công luận dần chuyển hướng từ truy bắt cá nhân sang chất vấn năng lực quản lý súng ma và bộ chuyển đổi bắn tự động của chính quyền bang Washington, buộc các nhà lập pháp phải đưa ra dự luật cụ thể hơn ngay trong kỳ họp tiếp theo thay vì chỉ tuyên bố mang tính trấn an.

Kịch bản rủi ro: xảy ra thêm một vụ việc bạo lực có vũ trang khác tại một sự kiện công cộng lớn của Seattle trong lúc nghi phạm vẫn nhởn nhơ ngoài vòng pháp luật, tạo hiệu ứng cộng hưởng khiến các nhà tổ chức lễ hội và sự kiện thể thao trên toàn thành phố buộc phải hủy hoặc thu hẹp quy mô vì rủi ro an ninh. Nếu điều này xảy ra, thiệt hại kinh tế và uy tín cho Seattle vượt xa phạm vi một vụ án hình sự đơn lẻ, kéo theo làn sóng chỉ trích nhắm thẳng vào năng lực điều hành của Thị trưởng Wilson và Sở Cảnh sát thành phố.

Diễn biến đáng theo dõi nhất trong những ngày tới là liệu cảnh sát Seattle có công bố danh tính và bắt giữ được nghi phạm thứ ba trước khi mùa lễ hội hè kết thúc hay không, bởi đó sẽ là phép thử trực tiếp cho lời cam kết của chính quyền thành phố về việc bảo vệ các không gian công cộng.