Vào tháng 6 năm 2010, Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) đối mặt với một cuộc khủng hoảng nước uống. Hệ thống xử lý nước (Water Processing Assembly) vừa đi vào hoạt động hồi tháng 5/2009, giúp nâng tỷ lệ tái sử dụng nước từ 45% lên 80%. Nhưng chỉ hơn một năm sau, mức tổng carbon hữu cơ (TOC) trong nước uống bắt đầu tăng bất thường.

NASA gần như phải sơ tán phi hành đoàn

Chỉ số TOC là một phép đo không đặc hiệu, cảnh báo có chất lạ nhưng không cho biết đó là chất gì. NASA đặt giới hạn an toàn TOC là 3 ppm dựa trên kịch bản xấu nhất (formaldehyde). Đến mùa hè, xu hướng tăng của TOC cho thấy nếu không can thiệp, trước tháng 12/2010 ngưỡng này sẽ bị vượt qua. Khi đó, NASA buộc phải gửi nước sạch từ Trái Đất, tốn kém gấp nhiều lần giá vàng, hoặc đưa phi hành đoàn về nhà.

Bí ẩn hóa học: Dimethylsilanediol (DMSD)

Trên ISS không có thiết bị phân tích hóa học. Các mẫu nước phải được đưa xuống Trái Đất bằng tàu Soyuz. Đến tháng 9/2010, các nhà hóa học tại Houston xác nhận TOC cao nhưng không tìm ra chất gây ô nhiễm: nó không có trong danh sách vài trăm hóa chất dự kiến. Phải nhờ đến thư viện phổ khối mới hơn của Boeing, các chuyên gia mới phát hiện ra thủ phạm: dimethylsilanediol (DMSD), thuộc họ siloxane (silicone). Siloxane thường có trong mỹ phẩm, kính áp tròng, chất trám và cả túi ngực giả. Hóa chất từ các sản phẩm chống mồ hôi của phi hành gia đã bay vào không khí, tích tụ trong hệ thống nước và suýt gây ra thảm họa vệ sinh.

Câu chuyện này cho thấy sự phức tạp trong việc duy trì sự sống ngoài không gian, ngay cả khi đã có những đột phá về AI và công nghệ tái chế hiện đại.