OpenAI vừa gây chấn động giới khoa học khi công bố mô hình trí tuệ nhân tạo mới mang tên Astra đã tự giải được mười bài toán khó mà giới toán học thế giới bó tay suốt nhiều thập kỷ qua. Đây là những vấn đề thuộc các lĩnh vực khác nhau như lý thuyết nhóm, hình học đa chiều và tổ hợp, trong đó có ba bài toán từng nằm trong danh sách bài toán mở do nhà toán học lừng danh Paul Erdős đề ra.

Lời giải được máy tính xác minh

Điều đặc biệt là toàn bộ lời giải của Astra không chỉ dừng ở suy luận mà còn được viết dưới dạng có thể kiểm tra bằng máy tính, nghĩa là một chương trình khác sẽ tự động rà soát từng bước logic để khẳng định không có sai sót nào của con người lẫn máy móc. OpenAI đã công khai toàn bộ dữ liệu kiểm chứng trên GitHub để bất kỳ ai cũng có thể tải về và tự mình xác nhận kết quả, thay vì phải tin tưởng tuyệt đối vào tuyên bố của công ty. Một số nhà toán học uy tín, trong đó có Timothy Gowers, người từng đoạt Huy chương Fields, đã công nhận chất lượng của ít nhất một lời giải.

Bước tiến thật sự hay chỉ là chiêu quảng bá?

Dù vậy, không phải ai cũng bị thuyết phục hoàn toàn. Nhà nghiên cứu Gary Marcus cho rằng thành tựu này ấn tượng nhưng bị thổi phồng quá mức, vì OpenAI tự chọn kết quả để công bố và có sự hỗ trợ của con người trong quá trình trình bày lại lời giải. OpenAI cũng chưa mở Astra cho công chúng sử dụng hoặc kiểm chứng độc lập. Tuy vậy, nhiều chuyên gia vẫn xem đây là dấu mốc quan trọng cho thấy AI đang tiệm cận khả năng lý luận chặt chẽ như con người, mở ra triển vọng mới cho lĩnh vực khoa học công nghệ và nghiên cứu học thuật trong tương lai.