Nhiều người bỏ hẳn nước ngọt có đường, chuyển sang nước có ga vì nghĩ đây là lựa chọn lành mạnh hơn cho vóc dáng lẫn răng miệng. Nhưng cũng có không ít lời đồn ngược lại rằng nước có ga chứa axit carbonic, uống nhiều sẽ mòn men răng chẳng kém gì nước ngọt có đường. Vậy đâu là sự thật? Một nghiên cứu mới công bố tại hội nghị thường niên của Hiệp hội Dinh dưỡng Hoa Kỳ vào tháng 7 năm 2026 đã đo trực tiếp trong khoang miệng con người để trả lời câu hỏi này, và kết quả có thể khiến nhiều người bất ngờ.

Cơ chế bên trong khoang miệng: Vì sao nước có ga mang tính axit

Hãy hình dung khoang miệng như một bể cá nhỏ, còn men răng là lớp đá vôi bao quanh bể. Nước bọt đóng vai trò như hệ thống lọc, liên tục trung hòa và đưa độ pH trong miệng trở lại mức cân bằng. Khi ta uống bất cứ thứ gì có tính axit, độ pH trong miệng tụt xuống tạm thời, và nếu độ pH này giảm xuống dưới ngưỡng 5,5, khoáng chất trong men răng bắt đầu bị hòa tan, một quá trình gọi là mòn men răng.

Bọt khí trong nước có ga đến từ khí CO2 được nén vào nước. Khi CO2 hòa tan, nó tạo thành axit carbonic, khiến nước có ga có độ pH thấp hơn nước lọc, thường dao động khoảng 3 đến 4, so với nước ngọt có đường thường dưới 3. Nhưng độ pH của bản thân đồ uống chỉ nói lên một phần câu chuyện. Điều quyết định răng có bị ảnh hưởng hay không là nước bọt phản ứng ra sao sau khi axit đi vào miệng, và đây chính là điều nhóm nghiên cứu tại Đại học Purdue muốn tìm hiểu.

Bằng chứng từ nghiên cứu: Điều gì thực sự xảy ra trong miệng

Nhóm nghiên cứu do Wajiha Zulfiqar, nghiên cứu sinh ngành Khoa học Dinh dưỡng tại Đại học Purdue, dẫn đầu đã mời 20 người trưởng thành tham gia thử nghiệm. Thay vì chỉ đo độ pH của từng loại nước uống trong phòng thí nghiệm như nhiều nghiên cứu trước đây, nhóm nghiên cứu đo trực tiếp độ pH nước bọt trong miệng người tham gia sau khi họ uống lần lượt bốn loại đồ uống, gồm nước ngọt có đường, nước có ga thường, nước có ga bổ sung canxi và nước lọc.

Kết quả công bố tại hội nghị NUTRITION 2026 cho thấy sự khác biệt rõ rệt. Nước ngọt có đường khiến độ pH trong miệng giảm mạnh nhất và kéo dài lâu nhất, vẫn thấp hơn đáng kể so với nước lọc ở cả hai mốc 2 phút và 20 phút sau khi uống. Ngược lại, nước có ga thường chỉ khiến độ pH giảm nhẹ, tạm thời tại thời điểm 2 phút, rồi gần như phục hồi về mức ban đầu sau 20 phút. Với nước có ga bổ sung canxi, độ pH giảm rõ nhất ở phút thứ 5 nhưng cũng phục hồi hoàn toàn sau 20 phút. Quan trọng nhất, ở cả hai loại nước có ga, độ pH đo được không bao giờ tụt xuống dưới ngưỡng nguy hiểm 5,5, ranh giới bắt đầu gây hại cho men răng.

Nhóm nghiên cứu kết luận việc thay nước ngọt có đường bằng nước có ga không đường có thể giúp giảm nguy cơ mòn men răng. Tuy nhiên, đây mới là một nghiên cứu sơ bộ, quy mô mẫu còn nhỏ với chỉ 20 người, kết quả mới ở dạng báo cáo tóm tắt tại hội nghị và chưa qua bình duyệt khoa học để đăng trên tạp chí chuyên ngành. Nghiên cứu cũng chưa đo trực tiếp trên men răng và chưa theo dõi người tham gia trong thời gian dài, nên mới chỉ là gợi ý ban đầu, chưa đủ để khẳng định quan hệ nhân quả trong mọi trường hợp.

Bối cảnh Việt Nam: Trà đá, nước có ga và thói quen uống nước mùa nóng

Với khí hậu nhiệt đới nóng ẩm, người Việt có thói quen uống nước liên tục trong ngày, từ trà đá vỉa hè, nước mía, nước sâm cho đến các loại nước ngọt có ga vốn rất phổ biến trong bữa ăn. Vài năm gần đây, nước có ga cũng bắt đầu trở thành trào lưu tại các thành phố lớn như Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, xuất hiện nhiều trong quán cà phê, trà sữa và các thực đơn lành mạnh dành cho giới trẻ văn phòng.

Thói quen nhấp từng ngụm nhỏ suốt cả ngày khá phổ biến ở Việt Nam, nhất là khi làm việc trong văn phòng máy lạnh hoặc lúc trời nóng. Đây lại chính là kiểu uống mà các chuyên gia răng miệng cảnh báo nhiều nhất, kể cả với nước có ga không đường, vì nước bọt không có đủ thời gian phục hồi giữa các lần tiếp xúc axit liên tiếp. Ngoài việc trực tiếp gây axit, thói quen này cũng có thể khiến răng vốn đã nhạy cảm do mòn men trở nên ê buốt hơn khi gặp nhiệt độ thay đổi đột ngột.t.

5 việc nên làm ngay hôm nay để bảo vệ men răng

Nếu bạn thích uống nước có ga, không cần bỏ hẳn, nhưng có thể điều chỉnh vài thói quen nhỏ để giảm nguy cơ cho răng. Uống trong bữa ăn hoặc trong một khoảng thời gian ngắn, thay vì nhấp từng ngụm rải rác suốt cả ngày, để nước bọt có đủ thời gian phục hồi độ pH tự nhiên. Dùng ống hút khi uống loại có hương vị hoặc pha thêm chanh, giúp hạn chế axit tiếp xúc trực tiếp với mặt trước răng. Súc miệng lại bằng nước lọc ngay sau khi uống, đặc biệt với loại có hương chanh, cam hay trái cây vốn có tính axit cao hơn. Chờ khoảng 30 đến 60 phút rồi mới đánh răng sau khi uống đồ có tính axit, vì đánh răng lúc men răng đang mềm tạm thời có thể vô tình làm mòn men nhanh hơn. Ưu tiên loại không đường, không hương liệu axit thay vì các dòng vị trái cây, vì đường và axit trái cây cộng dồn sẽ làm tăng đáng kể nguy cơ mòn men.

Nhìn chung, nước có ga không đường vẫn là lựa chọn nhẹ nhàng hơn nhiều so với nước ngọt có ga đối với sức khỏe răng miệng, dựa trên bằng chứng khoa học hiện có. Nhưng nếu bạn đã có tiền sử răng nhạy cảm, mòn men răng hoặc đang điều trị nha khoa, tốt nhất vẫn nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc nha sĩ để được tư vấn phù hợp với tình trạng cụ thể của mình. Bạn có thể theo dõi thêm các chủ đề sức khỏe khác và những bài phân tích chuyên sâu về sức khỏe răng miệng trên chuyên mục Sức Khỏe.