Cuộc tấn công của liên quân Mỹ-Israel vào Iran hồi tháng 2/2026 và việc eo biển Hormuz bị phong tỏa trên thực tế đã giáng đòn mạnh vào Nhật Bản, quốc gia phụ thuộc tới 94% nguồn dầu thô từ Trung Đông, trong đó 90% vận chuyển qua eo biển này. Nhập khẩu dầu thô của Nhật trong tháng 3/2026 giảm 17% so với cùng kỳ, xuống mức thấp nhất kể từ năm 1989.

Ngoại giao năng lượng cấp tốc

Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi đẩy mạnh ngoại giao năng lượng với nhịp độ chưa từng có. Tại hội nghị thượng đỉnh Hà Nội ngày 2/5 với Thủ tướng Lê Minh Hưng, hai bên khởi động dự án "Power Asia" nhằm trao đổi hỗ trợ tài chính mua dầu tại nhà máy lọc dầu Nghi Sơn lấy vật tư y tế từ Việt Nam. Hai ngày sau tại Canberra, Nhật Bản và Australia nhất trí thúc đẩy sáu dự án khoáng sản quan trọng, gồm đất hiếm và niken.

Thách thức dài hạn

Giới chuyên gia nhận định triển vọng biến cú sốc năng lượng thành sức chống chịu dài hạn của nền công nghiệp Nhật Bản sẽ phụ thuộc vào sự phối hợp giữa đầu tư nhà nước và năng lực đổi mới của khu vực tư nhân. Tokyo cũng cần chấp nhận chi phí cao hơn để đổi lấy an ninh năng lượng.