Một vụ bê bối AI vừa nổ ra trong cộng đồng mã nguồn mở. Startup Nex-AGI phát hiện mô hình Rio-3.5-Open-397B do IplanRIO (đơn vị công nghệ thuộc chính quyền thành phố Rio de Janeiro) công bố thực chất chỉ là sản phẩm pha trộn trái phép từ hai mô hình khác: Nex-N2_pro của họ và Qwen3.5-397B-A17B của Alibaba.

Bằng chứng không thể chối cãi

Nex-AGI đưa ra hai minh chứng độc lập. Thứ nhất, khi bỏ hệ thống prompt cứng "Bạn là Rio", mô hình tự nhận mình là "Nex, từ Nex-AGI" tới 79% số lần thử nghiệm, không lần nào tự xưng là "Rio". Thậm chí nó còn đọc nguyên văn câu chuyện nội bộ của Nex-AGI. Thứ hai, mọi tensor trọng số trong Rio đều giống hệt phép trộn 0.6 Nex và 0.4 Qwen ở tất cả 60 lớp, khác biệt lên tới hàng nghìn độ lệch chuẩn so với một mô hình tinh chỉnh thực thụ.

Ý nghĩa với người dùng phổ thông

Vụ việc này cho thấy rủi ro khi sử dụng các mô hình AI không minh bạch. Một công ty có thể gắn mác "sáng tạo trong nước" cho sản phẩm thực chất là bản sao chép, gây hiểu lầm cho doanh nghiệp và nhà đầu tư. Đối với người dùng cuối, điều này đồng nghĩa với việc chất lượng và độ an toàn của mô hình không được kiểm chứng độc lập. Vụ việc cho thấy cộng đồng công nghệ cần thắt chặt quy trình kiểm định AI để tránh tình trạng gắn mác sáng tạo cho sản phẩm sao chép.

Vụ việc cũng đặt ra câu hỏi về trách nhiệm của các nền tảng như GitHub trong việc ngăn chặn hành vi vi phạm bản quyền trong lĩnh vực AI.