Cơ quan Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) trong Báo cáo Đặc biệt 301 năm 2026 đã xếp Việt Nam vào danh sách "Quốc gia ưu tiên" (Priority Foreign Country), mức xếp hạng nghiêm trọng nhất dành cho các quốc gia vi phạm sở hữu trí tuệ. Đây là lần đầu tiên sau 13 năm một quốc gia bị xếp vào diện này.

Cơ sở và hệ quả

USTR nêu ba vấn đề chính: thực thi yếu trong xử lý vi phạm bản quyền trực tuyến và hàng giả; kiểm soát biên giới kém hiệu quả dù đã được trao quyền chủ động; và chưa có chế tài hình sự với hành vi đánh cắp tín hiệu. Mỹ đã đề xuất Kế hoạch hành động về sở hữu trí tuệ với Việt Nam từ năm 2020, sửa đổi vào năm 2023, nhưng phía Việt Nam chưa có tiến triển đáng kể.

Trong vòng 30 ngày, USTR sẽ quyết định có khởi động điều tra theo Section 301 của Luật Thương mại 1974 hay không. Nếu khởi động điều tra, Mỹ sẽ yêu cầu tham vấn và tìm cách giải quyết các vấn đề dẫn đến phân loại này. Danh sách Giám sát Ưu tiên gồm 6 quốc gia: Chile, Trung Quốc, Ấn Độ, Indonesia, Nga và Venezuela.