Một phiên điều trần tại Thượng viện Texas hôm 28/7 đã phơi bày hai câu chuyện trái ngược nhau về đạo luật SB 37, quy định mới trao quyền lớn hơn cho hội đồng quản trị các trường đại học công lập trong việc giám sát nội dung giảng dạy. Trong khi lãnh đạo các trường khẳng định việc triển khai diễn ra suôn sẻ, nhiều giáo sư và sinh viên lại tổ chức họp báo riêng để tố cáo tình trạng tự kiểm duyệt lan rộng trong lớp học.

Nỗi lo tự kiểm duyệt lan rộng

Giáo sư Lisa Limeri của Texas Tech, người vừa từ chức, kể rằng bà và đồng nghiệp quá sợ quy trình xét duyệt phức tạp nên chọn cách tự cắt bỏ nội dung nhạy cảm thay vì xin phê duyệt chính thức. Một ví dụ gây chú ý là môn luật hiến pháp tại Texas Tech từng loại bỏ hẳn phần giảng về vụ án Dred Scott năm 1857, một cột mốc quan trọng trong lịch sử quyền công dân người da đen tại Mỹ. Nữ sinh viên Valentina Rivas Labarca, người phải chuyển trường sau khi chương trình nghiên cứu giới và chủng tộc bị sáp nhập, nói rằng kiểm duyệt không nhất thiết phải cấm đoán công khai mà có thể chỉ đơn giản là khiến việc nghiên cứu một chủ đề nào đó trở nên bất khả thi.

Phía nhà trường nói gì

Ông Brandon Creighton, người đứng đầu hệ thống Texas Tech và cũng là tác giả của SB 37, cho biết đã rà soát khoảng 14.000 môn học, chỉ đánh dấu hơn 1.400 môn cần xem xét và cuối cùng chưa đến 1% bị yêu cầu chỉnh sửa. Ông xem đây là bằng chứng cho thấy đạo luật không gây xáo trộn lớn như lo ngại. Văn phòng thanh tra giáo dục bang, mới thành lập, cũng xác nhận đã nhận 73 đơn khiếu nại và mở hai cuộc điều tra, trong đó có cáo buộc một trường đại học vẫn duy trì chương trình đa dạng bị cấm.

Báo cáo cuối cùng về chương trình học đại cương sẽ được trình lên các nhà lập pháp vào đầu tháng 12/2026. Với những gia đình Việt Nam đang có con theo học hoặc dự định du học tại các trường công lập ở Texas, đây là thời điểm nên theo dõi sát những thay đổi trong chương trình khung, vì một số ngành học liên quan đến khoa học xã hội có thể bị thu hẹp hoặc điều chỉnh trong năm học tới.