FIFA World Cup 2026 đang diễn ra tại Mỹ, Mexico và Canada với một hệ thống công nghệ chưa từng có: trí tuệ nhân tạo hỗ trợ từ phân tích chiến thuật đến phán quyết việt vị, thậm chí cả an ninh sân vận động. Nhưng ấn tượng nhất có lẽ là hệ thống việt vị bán tự động (Semi-Automated Offside Technology, viết tắt SAOT) phiên bản mới, kết hợp giữa AI, 12 camera chuyên dụng và mô hình 3D cơ thể cầu thủ.

Bước 1: Thu thập dữ liệu từ 12 camera và quả bóng

Mỗi sân vận động tại World Cup 2026 lắp đặt 12 camera theo dõi chuyên dụng (tracking camera) đặt dưới mái sân, mỗi camera chụp 50 khung hình mỗi giây. Các camera này không quay video thông thường mà phát hiện và theo dõi 29 điểm trên cơ thể mỗi cầu thủ (đầu gối, mắt cá chân, vai, khuỷu tay...) bằng thuật toán pose estimation. Đồng thời, quả bóng Al Rihla chứa cảm biến quán tính (IMU) truyền dữ liệu 500 lần/giây, cho phép hệ thống biết chính xác thời điểm chân cầu thủ chạm bóng để chuyền.

Bước 2: Pose estimation, từ pixel đến bộ xương số

Pose estimation là kỹ thuật computer vision biến hình ảnh 2D từ camera thành tọa độ 3D của các khớp cơ thể. Mỗi camera nhìn cầu thủ từ một góc khác nhau. Hệ thống AI kết hợp dữ liệu từ nhiều camera (multi-view triangulation) để tính toán vị trí 3D chính xác của từng điểm trên cơ thể. Hãy hình dung bạn nhìn một người từ hai cửa sổ khác nhau: nếu biết góc nhìn của từng cửa sổ, bạn có thể tính ra vị trí chính xác của người đó trong không gian. 12 camera làm điều tương tự nhưng với độ chính xác đến centimet.

Bước 3: Dựng mô hình 3D cầu thủ

Tại World Cup 2026, FIFA hợp tác với Lenovo tạo mô hình 3D chi tiết cho tất cả 1.248 cầu thủ tham dự. Mỗi cầu thủ được quét cơ thể trước giải đấu để ghi lại kích thước chính xác: chiều dài chân, chiều rộng vai, vị trí đầu gối. Khi hệ thống tracking phát hiện 29 điểm khớp trên sân, nó "mặc" mô hình 3D riêng của cầu thủ đó lên bộ xương số. Kết quả là một hình đại diện (avatar) giống hệt cầu thủ thật, hiển thị trên màn hình sân vận động để khán giả thấy rõ vị trí từng bộ phận cơ thể tại thời điểm chuyền bóng.

Bước 4: Phán quyết việt vị trong vài giây

Khi có tình huống nghi ngờ việt vị, hệ thống tự động so sánh vị trí của cầu thủ tấn công với hậu vệ cuối cùng tại chính xác thời điểm bóng rời chân người chuyền (xác định bằng cảm biến IMU trong bóng). Bất kỳ bộ phận cơ thể nào hợp lệ (đầu, vai, thân, chân) vượt qua hậu vệ đều bị đánh dấu. Toàn bộ quy trình diễn ra trong khoảng 5 giây, so với hàng phút chờ đợi của VAR truyền thống.

Không chỉ việt vị: AI bao phủ toàn sân

Ngoài SAOT, công nghệ AI tại World Cup 2026 còn phục vụ phân tích chiến thuật sau trận đấu. Hệ thống do Lenovo xây dựng cho phép ban huấn luyện so sánh mô hình di chuyển của đội mình với đối thủ bằng video clip và avatar 3D theo thời gian thực. Cầu thủ nhận báo cáo cá nhân hóa. Huấn luyện viên điều chỉnh chiến thuật dựa trên dữ liệu thay vì trực giác.

Về an ninh, các cổng vào sân sử dụng nhận diện khuôn mặt AI quét hàng chục nghìn người trong thời gian thực, đối chiếu với cơ sở dữ liệu để phát hiện cá nhân bị cấm. Robot chó bốn chân do Hyundai sản xuất tuần tra Trung tâm Phát sóng Quốc tế với camera và cảm biến quét, giám sát những khu vực mà nhân viên an ninh khó tiếp cận.

Hệ thống việt vị bán tự động là ví dụ điển hình của cách AI kết hợp nhiều lĩnh vực, từ computer vision, pose estimation, 3D reconstruction đến cảm biến IoT, để giải quyết một bài toán mà con người vẫn tranh cãi suốt hơn 100 năm lịch sử bóng đá.