Giá dầu Brent $80.47/thùng (▲1.4%) vừa lao dốc hơn 5% trong một phiên, xuyên thủng ngưỡng tâm lý 80 USD/thùng lần đầu tiên kể từ khi xung đột Mỹ-Iran bùng phát trở lại đầu năm nay. Chốt phiên ngày 4/8, Brent giảm 5,13% xuống 79,47 USD/thùng, còn WTI $76.37/thùng (▲0.8%) mất 5,43% xuống 75,98 USD/thùng. Đây là cú rơi mạnh nhất trong nhiều tuần, nhưng mức giảm này không xuất phát từ một thỏa thuận hòa bình đã được ký kết, mà chỉ từ kỳ vọng đàm phán đang có tiến triển.

Bức tranh đàm phán vẫn còn rất mù mờ. Tổng thống Donald Trump tuyên bố Washington đang nối lại thương lượng với Tehran và khẳng định Iran muốn đạt thỏa thuận, nhưng ngay sau đó lại cáo buộc Iran "hai mặt". Phía Iran phủ nhận việc đang đàm phán trực tiếp với Mỹ, nói rằng họ chỉ trao đổi với Oman về việc mở lại eo biển Hormuz. Ngoại trưởng Marco Rubio xác nhận có tiến triển trong các cuộc gặp với Iran và Oman nhưng chưa có thỏa thuận cuối cùng, trong khi Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent nói một thỏa thuận về Hormuz có thể đạt được ngay trong tuần. Qatar, Pakistan và Oman đang đóng vai trò trung gian, trao đổi các bản dự thảo giữa hai bên.

Diễn biến này nối tiếp một năm đầy biến động của thị trường năng lượng: giá dầu WTI khởi đầu 2026 quanh 57 USD, vọt lên 113 USD vào tháng 4 khi chiến sự leo thang, rồi hạ nhiệt dần về vùng trên 84 USD trước khi rơi tiếp như hiện tại. Ngay cả với đà giảm này, giới phân tích vẫn thận trọng. Chuyên gia Ahmad Assiri của Pepperstone cảnh báo nhà đầu tư chưa sẵn sàng loại bỏ hoàn toàn rủi ro leo thang trở lại, và kịch bản dầu chạm 100 USD vẫn chưa thể loại trừ. Song song đó, OPEC+ vừa thông qua mức tăng sản lượng cho tháng 9, đánh dấu tháng tăng thứ sáu liên tiếp, còn Saudi Aramco đang nghiên cứu mở rộng tuyến ống dẫn Đông-Tây để né các cuộc tấn công của Houthi trên Biển Đỏ, cho thấy nguồn cung toàn cầu đang tự thích nghi bất kể đàm phán có thành hay không.

Tác động lan tỏa rõ nhất là lên chi phí sinh hoạt và lợi nhuận doanh nghiệp. Người tiêu dùng và các hãng hàng không là bên hưởng lợi trực tiếp từ giá nhiên liệu rẻ hơn, trong khi các tập đoàn dầu khí thượng nguồn phải đối mặt biên lợi nhuận co hẹp nếu đà giảm kéo dài. Dữ liệu từ hệ thống định lượng của VnRead cho thấy bức tranh thị trường hiện ở trạng thái giữ (hold) với điểm 5/10 cho cả ba khung thời gian, phản ánh nền tảng doanh nghiệp và động lượng kỹ thuật vẫn tích cực nhưng yếu tố chính sách và quản lý vẫn là lực cản. Cụ thể, dòng vốn đang nghiêng về nhóm quốc phòng và vật liệu, trong khi tiện ích và tài chính, vốn nhạy cảm với lãi suất, lại tụt lại phía sau. Điều này cho thấy thị trường chưa thực sự tin rằng Fed sẽ sớm chuyển sang cắt giảm lãi suất, dù đà giảm giá dầu đang tạo dư địa giảm phát.

Trên thực tế, lạm phát Mỹ vẫn là bài toán khó. Chỉ số PCE lõi đã tăng từ 3% hồi tháng 12/2025 lên 3,3% vào tháng 6, cao hơn hẳn mục tiêu 2% của Fed, trong khi CPI toàn phần hạ từ 4,2% tháng 5 xuống 3,5% tháng 6, phần lớn nhờ giá năng lượng rút khỏi đỉnh tháng 4. Nếu Brent tiếp tục neo dưới 80 USD, đây sẽ là lực đẩy giảm phát hiếm hoi giúp Cục Dự trữ Liên bang có thêm không gian xoay xở, nhưng với việc đàm phán Mỹ-Iran vẫn mơ hồ, Fed nhiều khả năng vẫn giữ nguyên lập trường thận trọng tại cuộc họp tới thay vì vội vàng nới lỏng. Ở góc độ cạnh tranh chiến lược, chi phí năng lượng hạ nhiệt cũng giúp ngành sản xuất và logistics tại Mỹ cải thiện sức cạnh tranh trước Trung Quốc, vốn đang dựa vào chuỗi cung ứng pin và năng lượng tái tạo giá rẻ để duy trì lợi thế xuất khẩu.

Với Việt Nam, biến động giá dầu toàn cầu tác động trực tiếp đến túi tiền người dân và cán cân vĩ mô. CPI đã vọt lên 4,65% trong tháng 3, vượt trần mục tiêu 4,5% của Ngân hàng Nhà nước, với chi phí vận tải tăng tới 10,8% so với cùng kỳ. Giá nhập khẩu xăng dầu bình quân tháng 5 đạt khoảng 1.629 USD/tấn, tăng hơn 33% dù khối lượng nhập giảm mạnh, gây áp lực đáng kể lên tỷ giá khi nhu cầu USD để thanh toán nhập khẩu tăng cao, đẩy rủi ro VND mất giá về vùng 27.000 đồng/USD và làm phình thêm thâm hụt thương mại năng lượng.ớc tính 16 tỷ USD. Chính phủ đã phản ứng bằng Nghị quyết 36 cho phép điều chỉnh giá xăng dầu linh hoạt hơn và Nghị định 72 đưa thuế nhập khẩu một số mặt hàng nhiên liệu về 0%. Nếu Brent thực sự ổn định quanh 80 USD trong những tuần tới, áp lực lên lạm phát và tỷ giá của Việt Nam sẽ dịu bớt đáng kể, nhưng chừng nào thỏa thuận Mỹ-Iran chưa được xác nhận chính thức, Ngân hàng Nhà nước vẫn cần duy trì tư thế phòng thủ.

Nhìn về phía trước, kịch bản cơ sở của chúng tôi là Brent dao động trong biên độ 80-90 USD/thùng trong vài tháng tới, tương đồng với dự báo mới nhất của Goldman Sachs GS $1,052.98 (0.0%) cho quý IV, khi thị trường chưa có thỏa thuận rõ ràng nhưng cũng không leo thang thêm. Ở kịch bản tích cực, nếu eo biển Hormuz thực sự được khôi phục lưu thông bình thường và một thỏa thuận hạt nhân toàn diện được ký kết, nguồn cung Vùng Vịnh phục hồi nhanh có thể kéo Brent về vùng 70 USD, tạo cú hích giảm phát đủ mạnh để Fed cân nhắc cắt giảm lãi suất ngay cuối năm. Ngược lại, kịch bản rủi ro là đàm phán đổ vỡ, các cuộc tấn công tàu chở dầu tái diễn hoặc Iran đóng lại eo biển, khi đó Goldman cảnh báo Brent có thể vọt lên trên 130 USD vào cuối năm, thổi bùng lạm phát trở lại và buộc Fed phải giữ nguyên hoặc thậm chí tính đến khả năng thắt chặt thêm, đồng thời gây sức ép mới lên VND. Thị trường dự đoán hiện định giá khả năng đạt thỏa thuận hòa bình trước cuối tháng 8 gần như ngang ngửa giữa có và không, trong khi xác suất eo biển Hormuz trở lại hoạt động bình thường trong cùng khung thời gian được đánh giá khá thấp, cho thấy giới đầu tư vẫn hoài nghi hơn phát biểu lạc quan từ các quan chức.

Mốc cần theo dõi sát nhất là hạn chót miễn trừ trừng phạt xuất khẩu dầu Iran của Bộ Tài chính Mỹ vào ngày 21/8, cùng thời điểm Tổng thống Trump gọi là "cơ hội cuối cùng" để đạt thỏa thuận trước khi cân nhắc leo thang. Diễn biến quanh mốc này, nhiều khả năng sẽ quyết định liệu đà giảm giá dầu hiện tại có bền vững hay chỉ là khoảng lặng tạm thời trước một đợt biến động mới. Bài viết mang tính phân tích kinh tế, không phải khuyến nghị đầu tư.