Đảng Cải cách Anh (Reform UK) của ông Nigel Farage đã giành chiến thắng mang tính lịch sử trong cuộc bầu cử địa phương ngày 7/5, quét sạch Công đảng (Labour) tại nhiều khu vực từng là thành trì truyền thống của đảng cầm quyền. Thủ tướng Keir Starmer thừa nhận kết quả "rất khó khăn" nhưng tuyên bố không có kế hoạch từ chức.
Phân tích chiến lược: Sự sụp đổ của hệ thống lưỡng đảng
Kết quả sơ bộ từ 136 hội đồng địa phương ở Anh cho thấy Công đảng thua nặng trên diện rộng. Reform UK giành hàng trăm ghế hội đồng tại các khu vực miền bắc Anh, nơi tập trung đông cử tri lao động, xóa sổ Công đảng ở những thành trì như Hartlepool. Ông Farage gọi đây là "bước ngoặt lịch sử thực sự trong chính trị Anh" khi Công đảng "bị Reform xóa sổ ở nhiều vùng truyền thống". Theo một chuyên gia thăm dò, bầu cử địa phương 2026 chứng kiến "sự sụp đổ hoàn toàn của hệ thống lưỡng đảng truyền thống" vốn thống trị chính trường Anh suốt nhiều thập kỷ.
Kết quả này gây bất ngờ, vì chỉ hai năm trước Công đảng còn giành chiến thắng áp đảo trong tổng tuyển cử 2024. Sự bất mãn của cử tri tập trung vào ba vấn đề: nhập cư, chi phí sinh hoạt leo thang và tín hiệu suy thoái kinh tế. Chiến lược của Reform UK, tập trung vào thông điệp chống nhập cư, đã đánh trúng tâm lý cử tri lao động vốn cảm thấy bị Công đảng bỏ rơi.
Kịch bản phía trước
Khả năng cao nhất: Thủ tướng Starmer nhiều khả năng vẫn giữ ghế trong ngắn hạn, nhưng sẽ đối mặt với áp lực nội bộ ngày càng lớn. Các nền tảng dự báo chính trị hiện nghiêng mạnh về khả năng ông rời nhiệm sở trước cuối năm 2026. Ông Andy Burnham, Thị trưởng vùng Greater Manchester, đang nổi lên như ứng viên thay thế hàng đầu theo đánh giá của giới phân tích. Công đảng sẽ buộc phải điều chỉnh chính sách nhập cư và kinh tế, nhưng bất kỳ sự dịch chuyển sang phải nào cũng có nguy cơ mất phiếu cánh tả vào tay đảng Xanh và đảng Tự do Dân chủ.
Kịch bản thay thế: Ông Starmer từ chức hoặc bị buộc rời ghế trong vòng 3-6 tháng, dẫn đến cuộc bầu cử lãnh đạo nội bộ Công đảng. Kịch bản này phụ thuộc vào kết quả bầu cử bổ sung và thăm dò ý kiến tiếp theo. Nếu xu hướng hiện tại tiếp diễn, áp lực nội bộ sẽ khó có thể kìm lại.
Kịch bản rủi ro: Tổng tuyển cử sớm có thể được tổ chức, dù khả năng này hiện vẫn thấp. Với Reform UK đang thắng thế trong khi Công đảng suy yếu nghiêm trọng, một cuộc tổng tuyển cử trong bối cảnh hiện tại có thể tạo ra kết quả bất ngờ, tiếp tục làm rung chuyển trật tự chính trị Anh.
Bối cảnh địa chính trị rộng hơn
Sự trỗi dậy của Reform UK nằm trong xu hướng toàn cầu: các đảng dân túy cánh hữu đang thu hút cử tri lao động truyền thống của phe trung tả, từ Mỹ, Pháp, Đức đến Ý. Farage, đồng minh thân cận của Tổng thống Trump, đã đi theo công thức tương tự: nhắm vào tầng lớp lao động bất mãn với toàn cầu hóa, nhập cư và giá sinh hoạt tăng cao. Thực tế này đặt ra thách thức lớn cho các đảng trung tả trên toàn châu Âu: làm thế nào giữ chân cử tri cốt lõi khi bản sắc văn hóa và an ninh kinh tế trở thành mối quan tâm hàng đầu, vượt qua cả các vấn đề kinh tế truyền thống?
Nhiều chuyên gia cho rằng đây không phải hiện tượng nhất thời. Cấu trúc quyền lực tại Anh đang trải qua sự tái định hình sâu sắc nhất trong nhiều thập kỷ. Điều quan trọng nhất cần theo dõi: Phản ứng chính sách của Công đảng trong 4-6 tuần tới, đặc biệt về nhập cư và chi phí sinh hoạt. Nếu Thủ tướng Starmer không đưa ra được đường lối mới thuyết phục, làn sóng bất mãn sẽ chỉ tiếp tục dâng cao.
