Theo một bài viết gây chú ý trên IEEE Spectrum, có tới 6,1% cử nhân khoa học máy tính tại Mỹ thất nghiệp, trong khi ngành triết học chỉ 3,2%. Tuy nhiên, tác giả lập luận rằng con số này cần bối cảnh. Khi tính cả những người đang làm việc trái ngành, kỹ sư máy tính vẫn ở dưới mức 20%, thấp hơn nhiều so với mức trung bình 42% của tất cả các ngành. Bài viết chỉ ra nguyên nhân thực sự không phải do tấm bằng vô dụng mà là do quy trình tuyển dụng bị bóp méo. Số lượng tin tuyển dụng "entry-level" tăng 47% từ cuối 2023 đến cuối 2024, nhưng số lượng người được nhận thực tế lại giảm tới 73%.

Giải pháp cho kỹ sư trẻ

Tác giả, người từng tham gia hơn 100 cuộc phỏng vấn và điều hành chương trình đào tạo AI Parsity, đưa ra hai chiến lược cụ thể. Thứ nhất, tận dụng mạng lưới quan hệ thực tế: khoảng 26% lời mời làm việc đến từ giới thiệu, nên tìm kiếm bạn học cũ, giảng viên, người quen thực tập hoặc người thân để có được lời giới thiệu ấm, hiệu quả hơn nộp đơn lạnh qua cổng. Thứ hai, tìm kiếm rủi ro đối xứng: startup chấp nhận rủi ro khi tuyển kỹ sư junior, và kỹ sư trẻ cũng chấp nhận rủi ro với startup (lương thấp hơn, không ổn định), nhưng bù lại có cơ hội học hỏi nhanh, tiếp xúc nhiều lĩnh vực, và tạo dựng thành tích vững chắc cho tương lai.

Đối với thị trường công nghệ Việt Nam, bài học này vẫn có giá trị. Các bạn trẻ đừng vội từ bỏ tấm bằng vì thấy tỷ lệ thất nghiệp cao, mà hãy chủ động kết nối và tìm kiếm cơ hội tại các startup năng động, nơi AI đang thay đổi mọi quy trình tuyển dụng.