Khảo sát mới nhất của báo Mainichi Shimbun cho thấy 61% người dân Nhật Bản ủng hộ việc cho phép nữ giới kế thừa ngai vàng, trong khi chỉ 9% phản đối. Tuy nhiên, Thủ tướng Takaichi Sanae tuyên bố kiên quyết không thay đổi quy tắc kế vị chỉ áp dụng với nam giới trong hoàng gia, bất chấp áp lực ngày càng tăng từ dư luận và giới lập pháp.

Công chúa Aiko và bài toán nhân khẩu học

Cuộc tranh luận xoay quanh Công chúa Aiko, 24 tuổi, con gái duy nhất của Nhật hoàng Naruhito. Theo luật hiện hành, Aiko không đủ tư cách kế vị dù là con ruột của thiên hoàng. Người đứng đầu danh sách kế vị là Hoàng tử Hisahito, 19 tuổi, cháu trai của Nhật hoàng và là nam thành viên duy nhất trong thế hệ trẻ của hoàng gia. Nếu Hisahito không có con trai, dòng dõi hoàng gia Nhật Bản, vốn tồn tại liên tục hơn 2.600 năm, sẽ đối mặt với nguy cơ đứt gãy.

Phân biệt nữ hoàng và nữ hệ

Thủ tướng Takaichi thừa nhận vấn đề kế vị là cấp bách nhưng đề xuất giải pháp khác: đưa các nam thành viên từ những nhánh hoàng tộc cũ trở lại hoàng gia, thay vì sửa luật để phụ nữ được lên ngôi. Bà phân biệt rõ hai khái niệm: nữ hoàng, tức phụ nữ lên ngôi, vốn từng có tiền lệ trong lịch sử Nhật Bản; và kế vị theo dòng mẹ, tức con cháu bên ngoại nối ngôi, điều chưa từng xảy ra. Phe bảo thủ lo ngại việc kế vị theo dòng mẹ sẽ phá vỡ truyền thống kế vị theo dòng nam kéo dài hàng nghìn năm.

Công chúa Aiko ngày càng được yêu mến

Sự yêu mến ngày càng lớn của công chúng dành cho Công chúa Aiko đang tạo sức ép lên chính phủ. Aiko tốt nghiệp Đại học Gakushuin năm 2024 và bắt đầu thực hiện các nhiệm vụ hoàng gia, nhận được sự ủng hộ rộng rãi. Nhiều chuyên gia hiến pháp cho rằng việc duy trì quy tắc nam giới trong khi dân số Nhật giảm nhanh là đặt truyền thống lên trên sự tồn vong của chính thể chế mà truyền thống đó bảo vệ.